Hak Dini Kur'an dili adlı eserdeki gazvelerle ilgili bilgilerin tespiti ve tahlili

Hz. Peygamber'in savaşları her ne kadar siyer ve megâzî alanının konusu olsa da, doğrudan Hz. Peygamber'in hayatı ile ilgili olan bu konudaki rivayetler farklı disiplinler tarafından da ele alınmıştır. Özellikle tefsir ilminde, âyetlerin nüzûl sebeplerini açıklamak için gazvelerle ilgili rivayetlerden faydalanılmıştır. Bu alanda telif edilmiş eserlerde Hz. Peygamber'in hayatının pek çok safhasına dair bilgi bulmak mümkündür. Tez konusu olarak belirlediğimiz Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın "Hak Dini Kur'an Dili" adlı eseri önemli Tefsir eserlerinden biri olmasının yanı sıra Cumhuriyet döneminin ilk tefsiri olma özelliğine de sahiptir. Eserde, Hz. Peygamber'in savaşlarıyla ilgili aktarılan rivayetler müstakil bir çalışma oluşturabilecek zenginliktedir. Bu eser üzerine hazırladığımız tezde Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ın tefsir eserinde yer alan gazvelerle ilgili bilgilerin tespiti, müellifin yararlandığı kaynakların belirlenmesi ve onun eserinde yer verdiği rivayetlerin siyer-megâzî literatüründeki rivayetlerle karşılaştırılarak değerlendirmesinin yapılması amaçlanmıştır. Hak Dini Kur'an Dili'nde yer alan gazvelerle ilgili rivayetleri belirlemek ve analiz etmek amacıyla öncelikle tarama, tespit, tasvir, ardından tahlil ve değerlendirme yöntemleri uygulanmıştır. Araştırmamızda, Hak Dini Kur'an Dili tefsirinde Hz. Peygamber'in gerçekleştirmiş olduğu on dört gazveyle ilgili rivayetlere yer verilmiştir. Müellif bu rivayetlere sebeb-i nüzûl ya da âyetleri açıklamak üzere yer vermiştir. Elmalılı Muhammed Hamdi'nin gazvelerle ilgili rivayetlerde nadiren kaynak belirttiği, kaynak kullanımında çoğunlukla tefsir eserlerinden faydalandığı, siyer-megâzî eserleriyle karşılaştırılarak tahlil edilmesi neticesinde ise her iki literatürdeki bilgilerin çoğu zaman örtüştüğü, çok az bilginin farklılık arzettiği, bu farklılıklarda Elmalılı Muhammed Hamdi'nin çoğunlukla müfessirlerin görüşünü tercih ettiği anlaşılmaktadır.