Hâlid el-Ezherî'nin el-Havâşi'l-ezheriyye fî halli elfâzi'l-mukaddimeti'l-cezeriyye adlı eseri

Bu çalışmada Hâlid b. Adullah el-Ezherî'nin (ö. 905/1499) İbnü'l-Cezerî'nin (ö. 833/1429) tecvit hakkında kısa ve öz bilgileri içeren Mukaddimetü'l-Cezeriyye adlı eseri üzerine yazdığı el-Havâşi'l-Ezheriyye fî halli elfâzi'l-Mukaddimeti'l-Cezeriyye adlı hâşiyesi incelenmiştir. Ezherî nazım şeklinde yazılan Mukaddimeyi nesir şeklinde sade ve kolay anlaşılabilir bir dille şerh etmiştir. Hâşiyenin Türkiye'de akademik çalışmalara konu olmadığı görülmüş, eserin tanıtılması ve sahaya kazandırılması amaçlanmıştır. Eserin iki farklı Arap muhakkik tarafından tahkik edildiği görülmüştür. Yazma Eserler Kurumu dökümanlarından araştırıldığına göre ise eserin sekiz farklı el yazma nüshası olduğu görülmüş ve bunlar incelemeye tabi tutulmuştur. Hâşiyenin konuları klasik ve modern dönem kaynaklarından araştırılmış, hâşiye ile beraber hülasa edilmiştir. Ezherî'nin konuları şu dört aşamada şerh ettiği tespit edilmiştir: Ezherî önce kelimelerin lügat ve ıstılah manalarını açıklamış, sonra Mekkî (ö. 437/1045), Dânî (ö. 444/1053), Şâtıbiyye (ö. 590/1194) ve Ca'berî (ö. 732/1332) gibi kıraat âlimleri başta olmak üzere selefin eserlerine atıf yapmıştır. Sonra tecvit konuları hakkında kendi fikirlerini sunmuştur. Son olarak konuyu çoğunlukla âyet, bazen de yaygın kullanım ve şiirlerle örneklendirmiştir. Ezherî tecvit ihtilaflarına girmemiş ve okuyucunun aklına gelebilecek soruları da cevaplamıştır. Sehavî, İbnü'l-Imad ve Hansârî gibi âlimler Ezherî'den her yönüyle övgüyle bahsetmiştir. Ezherî tecvit konularının tamamını aynı ihtimamla şerh etmeye çalışmıştır. Tezde bu yaklaşım öne çıkarılmaya çalışılmış ve herkesin bütün tecvit konularına aynı ihtimamla yaklaşması gerektiğine bir örnek ortaya konulmaya çalışılmıştır. aha sonra doldurulacaktır.