Halka açık altın madeni şirketleri hisse değeri ile BIST 100 endeksi ve altın fiyatı ilişkisinin değerlendirilmesi

Günümüzde birçok şirket borsada listelenerek yatırımcılar arasında bu şirketlere ait pay senetleri el değiştirmektedir. Bu elde değiştirme işlemi dijital bir şekilde gerçekleştiğinden oldukça hızlıdır ve işlemlerin kolaylığı neden ile oldukça geniş kitleler tarafından kabul görmektedir. Her ne kadar ülkemizde yatırımcı sayısı ve halk arasında yaygınlığı batılı ülkelere göre düşük olsa da son zamanda yükselen bir trend ile borsada listelenen şirketlere olan ilgi giderek artmaktadır. Bu şirketler ait paylar ülkemizde Borsa İstanbul'da (BIST 100) aracılığı ile gerçekleştirilmektedir. Açık bir şekilde borsada listelenen şirketlerin hisse senedi fiyatları zamana bağlı dalgalanma göstermekle birlikte bu hareketin şirketlerin bulundukları endüstriye, borsanın genel yapısı ve sattıkları ürünlerin değerleri gibi birçok konu ile ilintili olması beklenir. BIST 100'e kote şirketlerin sınıflandırıldığı endüstrilerden birisi de madenciliktir. Bu şirketler arasından Altın madenciliği ile ilgili olanlar değer bakımından ilgili endüstrinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu şirketler Koza Altın İşletmeleri A.Ş. ve Koza Anadolu Metal Madencilik İşletmeleri A.Ş. olup BIST 100'deki sembolleri sırası ile KOZAL ve KOZAA'dır. Madencilik endüstrisi yenilenemeyen doğal kaynakların üretilmesine dayanmaktadır. Bu sebepten madencilik hisse senetlerinin de bu doğal kaynak fiyatlarından etkilenmesi beklenebilir. Ancak, borsada işlem gören şirketlerin fiyat hareketliliğinin sebepleri de çoğu zaman karmaşık bir yapının sonucu olabilir. Şirketin gelecekteki beklentisi, çevresel ve sosyal durumlar, diğer hisse senetlerindeki değer değişikliği gibi önceden tahmin edilmesi zor ya da mümkün olmayan durumlar bu duruma örnek olarak verilebilir. Bu sebepten şirketlerin hisse değerleri ve diğer değişkenler arasındaki ilişkinin modellenmesi için daha çok ölçülmesi mümkün olanlar dikkate alınmaktadır. Günümüzde, ticareti gerçekleştirilen emtianın fiyat hareketi ve borsa endeksinin değişimi ile madencilik şirketleri hisse değerleri arasındaki ilişki oldukça iyi bilinmektedir. Ancak ülkemizde bu ilişkinin geçerli olup olmadığına dair yakın zamanlı bir çalışma yapılmamıştır. Geçmiş tarihli yapılmış bazı çalışmalar olmakla birlikte bu çalışmalardaki ilişkilerin günümüzde geçerli olup olmadığı bilinmemektedir. Bu sebepten, bu çalışmada KOZAL, KOZAA ile BİST100 endeksi ve Altın fiyatları arasındaki ilişki incelenmiştir. İncelemede 2014-2023 yılları arasındaki veriler dikkate alınmıştır. Verilerin trendli yapıya sahip olup olmadığını belirlemek için KOZAL, KOZAA, Altın fiyatları ve BIST100 endeksi yıllık trend analizleri yapılmıştır. Fiyatların durağanlıklarını kontrol etmek için Birim Kök Testlerinden olan Augmented Dickey-Fuller Testi ve Phillips-Perron Testi kullanılmıştır. Değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi olup olmadığı elde edilen sonuçlar doğrultusunda, Johansen Eşbütünleşme Testi, Engle-Granger Eşbütünleşme Testi ve Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler Yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Sonuç olarak, KOZAL ve KOZAA hisse fiyatlarının ile BIST 100 endeksi ve altın fiyatları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir.