Kadastroda sınır belirsizliğinin yönetimi

İnsanlık yerleşik yaşama geçtiğinden beri, taşınmaz sınırları öncelikle mülkiyet haklarının güvence altına alınması olmak üzere çeşitli amaçlarla belgelendirilmiştir. Kadastro iş akışları da zamanla gelişerek, sınır belgelendirmesini ana hedeflerden biri olarak benimseyip, farklı amaçlara hizmet edecek şekilde evrilmiştir. Taşınmazın kıt bir kaynak olması ve hızlı kentleşme, nüfus artışı gibi küresel sorunlarla karşı karşıya olduğumuz günümüzde, taşınmaz sınır kayıtlarının tüm paydaşlar tarafından doğru ve tutarlı bir şekilde anlaşılması büyük önem taşımaktadır. Teknolojik ilerlemeler ölçme araçlarının yaygın bir şekilde erişilebilir olmasını sağlamış, sonuçların kesin bir doğruluk içerdiği algısını güçlendirmiştir. Ancak, her kadastro ölçümü, hesaplaması ve tahmini belli ölçüde belirsizlik barındırır. Bu belirsizlik, sınır tanımını ve türevlerini (örneğin, yüzölçümü bilgisi, koordinatlar) etkiler ve esasen kadastral süreçlerin tam anlaşılamamasından da kaynaklanır. Bu durumu ele almak için, kullanıcıların bu süreçlere dair farkındalığının artırılması gereklidir. Bu doğrultuda tezin temel amacı, sınır ve ilişkili belirsizliklerin daha iyi anlaşılmasını sağlamak ve bunları ele almak için kapsamlı bir yaklaşım geliştirmektir. Sınır karmaşık bir olgu olduğundan, belgelenme süreci de karmaşık ve oldukça zordur. Bu karmaşıklık ilk kadastral faaliyetler sırasında hemen gözlemlenmeyebilir, ancak kadastro verilerinin farklı alanlarda kullanımı durumunda belirsizlikle ilgili sorunlar sıklıkla ortaya çıkar. Bu bağlamda, bu tez öncelikle kadastro sınırı ve belirsizlik kavramlarının kapsamlı bir açıklamasını sunmakta ve ardından bu alanları bütünleştirerek kavramsal bir model geliştirmektedir. Geliştirilen bu kavramsal model, Kadastroda Belirsizlik Üçgen Modeli (U-CTM) olarak adlandırılmıştır ve gerçek dünya örnekleriyle desteklenmiş; sınır ihtilaflarının çözümü bağlamında, özellikle parsel sınırı yeniden belirleme çalışmaları, parsel alan bilgisi ve jeotehlikelerin etkileri açısından değerlendirilmiştir. Parsel alanı ile ilgili sorunların ele alınması için uluslararası bir standart olan Arazi İdaresi Alan Modeli (LADM) temel alınarak metodolojik bir yaklaşım önerilmiş ve bu modele yönelik eklentiler sunulmuştur. Çalışmada, kadastroda sınır belirsizliğine bütüncül bir bakışla yaklaşılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu sorunu ele almak için geliştirilen kavramsal model, farklı hukuk sistemlerinde uygulanabilir niteliktedir.