Harîrî'nin Makâmât'ına göre fert ve cemiyet ilişkilerinde dinî-ahlâkî yaklaşımların incelenmesi

Harîrî'nin Makâmât adlı eseri insanlar arası ilişkilerde genel ahlâkî kuralların ortaya konulması, İslâm dininde önemli bir yeri olan ahlâkın örneklendirilmesi bakımından büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda yapılan çalışmanın amacı, söz konusu eserde bahsedilen kişiler ve toplumlar arası ilişkilerde yer alan dinî ve ahlâkî yaklaşımları tespit etmektir. Bunların Kur'ân-ı Kerim ve Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hadis-i şerifleri ışığında örneklendirilmesi de hedeflenmiştir. Daha önce Makâmât ile ilgili yapılan çalışmalarda makâmeler dinî ve ahlâkî açıdan incelenmediğinden bu çalışmanın yapılmasına gerek görülmüştür. Eserin başkarakterleri Hâris İbni Hemmâm ve Ebû Zeyd es-Serûcî'dir. Ebû Zeyd es-Serûcî, ahlâkî ilkeleri insanlara hatırlatan, onlara bu konuda öğütler veren kişi konumundadır. Hâris İbni Hemmâm ise, gittiği her yerde Ebû Zeyd es-Serûcî ile karşılaşan ve onun edipliğinden faydalanmak isteyen biridir. Çalışma esnasında, Makâmât konusunda yapılan çalışmalar incelenmiş, literatür taranmış, Makâmât'ta bulunan elli makâme tek tek incelenmiştir. Bu makâmelerde insanları kandırmak üzerine kurulan konulardan bahsedilerek aslında insanlara doğruyu, güzeli benimsetmenin amaçlandığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler doğrultusunda bahse konu eserde İslâm dinine ve insanın ahlâkî yapısına dair pek çok örneğe rastlanmıştır.