Hasan B. Ziyad El-Lu'luî ve hadis ilmindeki yeri

Hasan b. Ziyad'm el-Lii'liii ve Hadis ilmindeki Yeri adh bu ,ah~mada, Hasan b. Ziyad'm hadis ilmindeki yeri ineelenmi~tir. Hieri 11. aSIr, hadis ilmi tedvin ve tasnifi baklmmdan bUyUk onem ta~lmaktadlr. Bu tezde soz konusn donemde Hanefi mezhebinin gorU~Une sahip, mezhebin onde gelen imamlanndan, fakih bir .Iim olan Hasan b. Ziyad'm hadis ilmine katkllarmm tespitinde oneelikle onu tal11tmayl ve onel11li bir fiklh,l olmasml bUyUk cH,tide etkileyen hadisyilik yonUnii ortaya koymayl hedefledik. Bu konuda ara~tIrdlglmlz kadanyla herhangi bir tez bulunmadlgmdan dolayl ara~tIrmaya deger buIunmu~tur. <;;ah~mamlz bir giri~ ve iki ana bolUmden olu~maktadIr: Giri~ BoIUmU'nde, Hasan b. Ziyad'm ya~adlgl 116-204/734-819 zaman diliminde, dogdugu ve ne~'et ettigi bolge olan Irak ve ,evresi siyas!, i,tima!, iktisadi, din! ve ilm! boyutlanyla ineelenmek suretiyle onun hem ~ahsiyeti, hem de ilm! ki~i1iginin anla~llmasma zemin haZ1flal11nI~tIr. Hasan b. Ziyad'm ismi, kUnyesi, nisbesi, dogumu tahsil hayatI, hoealan, iImi faaliyetleri, kadlhgl, ogreneileri, eserleri, ki~i1i ve vefatI, Hasan b. Ziyad'm HayatI ba~hglyla Birinei BolUm'de ele ahl11nI~tlr. Bu bolUmde ,oeuklugu doneminden itibaren ilim talep ettigi, Ebu Hanife'ye uznn yIlIar taIebelik ettigi vurguIanml~tIr. KOfe'de ikamet eden Hasan b. Ziyad'm daha sonra Bagdat'a yerIe~tigine i~aret edilmi~tir. KOfe'deki kadIllgl Slfasmda yanh~ fetvasmdan dolayl fetva verdigi ki~iyi buluneaya kadar fetvasmdan vazge,tigi, fetva verirken ,ok hassas davrandlgl ve bu hassasiyeti sebebiyle ,ogu zaman hUkUm vermede slkmtlIar ,ektigi anlatllml~tlr. Ki~iligi klsmmda ise onun ilm! ki~iligi hakkmdaki farkh gorU~Iere yer verilmi~tir. Aynea fikh! konulardaki gorU~lerine i~aret edilerek, daha sonraki yIlIara intikaI eden eserIerinden ikisi hakkmda bilgi verilmi~tir. ikinci bolUmde ise Hasan b. Ziyad'm hadis,i1igi ineelenmeye ,ah~Ilm'~tlr. Burada Hasan b. Ziyad'l eerh ve ta'di! edenlerin gerek,eleri tahIil edilmi~ ve gorU~Ierin bir degerIendirilmesi yapIim'~tlf. ikinci boIUmiin son klsmmda Hasan b. Ziyad'l11 Ebu Hanife'den yaptlgl rivayetleri toplad,g, "Milsned"'i fik'h konuIarma gore verill11i~tir. Sonu, oIarak Hasan b. Ziyad'm y~ad,gl donemin hem fiklh, hem de hadis otoritelerinden biri oldugu Uzerinde duruImu~tur. Onun, eserlerinde geneIde saglarn rivayetleri kullanmakla birlikte nadiren de olsa zaylf ve uydunna oldugu iddia edilen rivayetlere de yer verdigi gorUlmU~tUr.