Hasat sonrası ultraviyole-B ışın uygulamalarının faklıtiplere ait biber çeşitlerinin muhafazası üzerine etkileri

Bu tez kapsamında hasat sonrası farklı dozlarda UV-B ışın uygulamalarının 'Kapya' ve 'Şili' tipi biberlerin muhafaza ve raf ömrü üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla ticari olum aşamasında hasat edilen 'Star' (Kapya) ve 'Kızıl' (Şili) biber çeşitlerinin muhafaza ve raf ömrü üzerine 8, 16 ve 24 kJ/m2 dozlarında ultraviyole-B (UV-B) uygulamalarının etkileri incelenmiştir. Hasat sonrasında UV-B uygulaması sonrasında biberler köpük tabaklar içerisine alınarak streç film ile paketlenmiş ve 8°C sıcaklık ile %90-92 oransal nemde depolanmıştır. Ayrıca muhafaza süresince belirli aralıklar ile alınan örnekler 20°C sıcaklık ve %65-70 oransal nemde 3 gün süreyle raf ömrüne tabi tutulmuştur. Çalışmada muhafaza ve raf ömrü sürecinde 10'ar günlük aralıklar ile ağrılık kaybı miktarı, meyve renk değerleri (h°, C* ve L), titre edilebilir asit (TEA) miktarı, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) miktarı, toplam fenolik madde (TFM) miktarı, antioksidan aktivitesi (AA), askorbik asit ve toplam karotenoid miktarları incelenmiştir. Çalışmada Kapya tipi 'Star' ve Şili tipi 'Kızıl' biber çeşitlerine ait meyvelerde muhafaza ve raf koşulları süresince en yüksek ağırlık kaybı kontrol uygulamasında tespit edilmiştir. UV-B dozlarında daha düşük ağırlık kaybı göstermiş ancak kendi aralarında istatistiksel bir farklılık gözlenmemiştir. Raf ömrü koşulların sonunda 'Star' biber çeşidinde 16 ve 24 kJ/m2 UV-B uygulamalarının daha düşük ağırlık kaybına sahip olduğu belirlenmiştir. Muhafaza süreci sonunda en düşük ortalama hue açı (h°) değeri 'Star' çeşidinde 24 kJ/m2 UV-B uygulamasında tespit edilirken 'Kızıl' çeşidinde tüm UV-B dozlarında tespit edilmiştir. Raf koşullarında her iki çeşitte de 8, 16 ve 24 kJ/m2 UV-B uygulamalarının daha düşük h° değerine sahip olduğu tespit edilmiştir. Muhafaza ve raf koşullarında en yüksek C* değeri 'Star' çeşidinde 8 kJ/m2 UV-B, 'Kızıl' çeşidinde ise 24 kJ/m2 uygulamasında tespit edilmiştir. Hem muhafaza hem de raf koşullarında UV-B ışın uygulanan biberlerde daha yüksek L* değerleri saptanmıştır. Hem muhafaza hem de raf koşulları sonunda UV-B uygulamalarında her iki çeşitte de SÇKM ve TEA miktarları kontrole göre daha yüksek bulunmuştur. Her iki çeşitte de muhafaza sonunda 8 ve 16 kJ/m2 UV-B uygulamalarının meyvelerin TFM miktarını artırdığı tespit edilmiştir. 'Star' çeşidinde muhafaza süresinde AA ortalaması TFM miktarına benzer olarak 8 ve 16 kJ/m2 uygulamasında yüksek tespit edilirken raf koşullarında 8 kJ/m2 uygulamasında tespit edilmiştir. 'Kızıl' çeşidinde ise AA ve askorbik asit miktarı açısından ise 8 kJ/m2 UV-B uygulamasının daha yüksek değerlere sahip olmuştur. 'Star' çeşidinde askorbik asit düzeyindeki düşüşün yavaşlatılmasında 8 kJ/m2 UV-B uygulaması etkili bulunmuştur. Her iki çeşitte de toplam karotenoid miktarı açısından ise 8 ve 16 kJ/m2 UV-B uygulamaları ön plana çıkmıştır. Çalışma sonunda her iki çeşitte de UV-B ışın uygulamaları renk ve biyokimyasal özellikler açısında pozitif katkılar sunmuştur. Çalışmada 8 kJ/m2 UV-B uygulamalasının depolama ek olarak raf koşullarında bekletme sonrasında diğer dozlara göre daha yüksek askorbik asit ve antioksidant aktivitesi göstermesi nedeniyle her iki çeşit içinde uygun olduğu düşünülmektedir.