Hatırat kaynak grubu açısından tek parti dönemi (1923-1939)

Son dönem akademik tarih araştırmalarında küçük ölçekli ve sıradan olanın daha fazla konu edinildiği görülmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasında psikoloji, sosyoloji, felsefe gibi diğer bilim disiplinleri ile kurulmakta olan etkileşimin önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bu bakımdan çok sayıda yakın dönem tarih çalışmasında sıradan insanların ve olayların araştırıldığı gözlenmekte, bununla eş zamanlı olarak hatıratların da tarih araştırmalarında daha sık başvurulan kaynaklar arasına dahil olduğu dikkat çekmektedir. Zira hatıratlar aracılığıyla tarih; gündelik hayatın ritmine, olağanlığına ve ussallığına indirgenerek incelenebilmektedir. Buna karşın Türk tarihi açısından Tek-Parti Dönemi, Atatürk gibi büyük bir liderin öncülüğünde gelişim gösterdiğinden çoğunlukla tarihin diğer dönemlerinden yalıtık tutularak incelenebilmektedir. Aktarılan arka plan çerçevesinde bu tez çalışmasında, Tek-Parti Dönemi siyasi hayatının hatıratların gözünden incelenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle araştırmada kullanılan temel yöntem aktörlerin (hatırat yazarlarının) büyük olaylara bakış açılarını anlamaya yönelik olmuş, karşılaştırmalar ve analizler yoluyla bu bakış açılarından hareketle yeni bakış açılarının keşfedilmesi amaçlanmıştır. Neticede gelinen noktada Tek Parti döneminin; Türkiye tarihi açısından yadsınamayacak bir dönüşüm evresi olduğu bir kez daha fark edilmişse de buna ek olarak söz konusu dönemin, siyasi/toplumsal olayların gelişimi açısından öngörülebilir ve rasyonel bir bakışla açıklanabilir olduğu, hayatın akılcı akışına uygun bir seyir izlediği söylenebilir. Bu bakımdan Tek-Parti döneminin, son dönem imparatorluk tarihi ile Çok-Partili Hayat dönemlerinden ayrıştırılamayacağı, bu ikisi arasında devamlılık zincirini sağladığı görülmektedir. Daha geniş ve felsefi bir bakışla ise toplumsal/siyasi işleyişin müstakil bir kendiliğe sahip olduğu, bunun söz konusu edilen dönem süresince yaşamış büyük ya da sıradan insanların kişiselliklerinden ayrı olarak da incelenebileceği belirtilebilir.