Havalimanı zemin inceleme ve zemin iyileştirmesi

Havalimanı bünyesinde inşa edilen pist, apron ve taksiyollarında (PAT) kullanılan dolgu malzemeleri ile sandık kesitinde kullanılacak malzemelerin özellikleri ve kalınlıkları, yerel zemin özelliklerinin de etkileri göz önünde bulundurularak tasarlanmaktadır. Bilindiği gibi bu yapılar hem normal yükler altında, hem de afetlerde maruz kaldığı yükler sonrası hizmet edecek şekilde tasarlanmalıdır. Bu çalışmada ülkemizde inşa edilmiş, inşa sürecinde olan ve inşası planlanan üç farklı havalimanı dolguları ile sandık kesitlerinde kullanılacak malzemelerin mevcut zemin koşulları ve tasarlanan dolgu özellikleri göz önünde bulundurularak hem taşıma gücü hem de oturma (sıkışma ve konsolidasyon) açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Türkiye'de hava taşımacılığına olan talep ve buna bağlı olarak havacılık sektörüne yapılan yatırımlar, küresel eğilime paralel olarak hızla artmaktadır. Havalimanı inşası karmaşık bir süreçtir ve pek çok faktörün dikkatle değerlendirilmesini gerektirir. Bu faktörler arasında yolcu kapasitesi gereksinimleri, hakim rüzgar yönleri ve önerilen arazinin çevresindeki engel durumu yer almakta olup, tümü havalimanı operasyonlarının güvenliği ve verimliliğini etkiler. Lokasyon seçimi, erişilebilirlik, çevresel etkiler ve maliyetler üzerinde doğrudan etkili olduğu için kritik bir unsurdur. Bu tez, Türkiye'deki önemli bazı havalimanlarının proje tasarımı ve zemin iyileştirme çalışmalarına odaklanmaktadır: Denizin doldurulmasıyla inşa edilen Rize-Artvin Havalimanı; benzer deniz dolgusu tekniğiyle inşa edilmesi planlanan Trabzon Yeni Havalimanı; ve 6 Şubat 2023'te meydana gelen yıkıcı Kahramanmaraş depremlerinde ciddi şekilde hasar gören Hatay Havalimanı. Çalışmada bu havalimanlarındaki zemin yapılarının tasarımı, uygulanan zemin iyileştirme yöntemleri ve bu iyileştirmeler sonrası PAT alanları (pist, apron, taksi yolları) için tip kesitlerin belirlenmesi analiz edilmektedir. Zemin iyileştirme önlemleri tamamlandıktan sonra, kaplama tasarımı ileri yazılım araçlarıyla gerçekleştirilir. Bu tez kapsamında kaplama tasarımı, 21 Aralık 2023 tarihinde güncellenen Faarfield yazılımının 2.1.1 sürümü ile yapılmaktadır. Yazılım, havalimanını kullanması beklenen uçak tipleri, iniş-kalkış sıklıkları ve havalimanının öngörülen ekonomik ömrü gibi temel girdi parametrelerini gerektirir. Bu çalışmada ekonomik ömür 20 yıl olarak belirlenmiştir. Çünkü daha uzun ekonomik ömürlere göre tasarlanan kaplamalar, çok kalın ve maliyetli katmanlar gerektirebilir; bu da maliyet-fayda açısından makul olmayabilir.