Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının Cinsiyetçilik Bağlamında Analizi ve Sınıf Öğretmenlerinin Cinsiyetçilik Algıları

ÖZ: Bu çalışmada, Kıbrıs’ın kuzeyindeki ilkokullarda kullanılan Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler kitapları cinsiyetçilik bağlamında incelenmiş ve Kıbrıs’ın kuzeyindeki ilkokullarda görev yapmakta olan sınıf öğretmenlerinin cinsiyetçilik algıları ölçülmüştür. Araştırmanın deseni karma desenlerden üçgenleme olup, araştırmanın nicel kısmında Cinsiyetçilik Algısı Ölçeği ile tarama yapılmış, nitel kısmında ise Kıbrıs’ın kuzeyindeki ilkokullarda kullanılan toplam 9 adet Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler kitabının metin ve görselleri nitel içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Nitel içerik analizinde cinsiyet temsili, aile içi roller ve görevler, meslekler, kişilik özellikleri ve aktiviteler olmak üzere toplam 5 kategori kullanılmıştır. Anket sonuçlarına göre kadın öğretmenlerin toplumsal yapıdaki cinsiyetçilik algılarının, MEB uygulamalarındaki cinsiyetçilik algılarının, sınıf ortamındaki cinsiyetçilik algılarının, kişisel inanç ve değerlere bağlı cinsiyetçilik algılarının ve cinsiyetçilik algısı toplam puanlarının erkek öğretmenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. 20-30 yaş aralığındaki öğretmenlerin toplumsal yapıdaki cinsiyetçilik algılarının diğer yaş aralıklarına göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Bununla birlikte Hayat Bilgisi ders kitaplarında erkeklerin temsiliyetinin daha fazla olduğu, Sosyal Bilgiler kitabında neredeyse eşit olduğu ancak içeriğe bakıldığı zaman eşitliğin mevcut olmadığı görülmüştür. Erkekler ev ortamından uzak, kadınlar çoğunlukla ev işlerini yapan ve çocukla ilgilenen kişiler olarak betimlenmiş, mesleklerin büyük çoğunluğunu erkekler temsil etmiş, kadınlara atanan meslekler genellikle bakım, ilgi ve hizmet gerektiren meslekler olmuştur. Öğretmenlerin cinsiyetçilik algılarının ders kitaplarındaki cinsiyetçi yazı ve metinlerin tamamını fark etmek için yeterli olmadığı görülmüştür.