Hazâ Kitâb-ı Baytârnâme (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin)

İnsanlık tarihi boyunca, hayvanlar insanların hayatta kalması, gelişmesi ve kültürün şekillenmesi açısından önemli bir rol oynamıştır. Hayvanlar; beslenme, ulaşım, ticaret, din, spor, tarım ve savaş gibi çeşitli alanların vazgeçilmez bir parçası olmuştur. İnsanlığın bu bağlamda yararlandıkları hayvanlar coğrafi ve kültürel olarak farklılıklar gösterse de at, insanlık için vazgeçilmez olmuştur. Türkler içinde hayat tarzını etkileyen ve şekillendiren atların bakımı ve eğitimi gereklilik hâline gelmiş; bu durumda baytarlığın gelişmesine, baytarnâme adı verilen eserlerin ortaya konulmasında etkili olmuştur. Çalışmada ele alınan eser, Süleymaniye Kütüphanesi Tahir Ağa bölümünde 453 numarayla kayıtlanmış 'Hazâ Kitâb-ı Baytarnâme'dir. İçerisinde iki eser mevcut olan bu nüshanın 1b-36a/2 arasında yer alan 'Hazâ Kitâb-ı Baytarnâme' adlı eseri, Farsçadan Türkçeye Hâcı Alî Bin Hâcı Muhammed Aksarayî tarafından tercüme edilmiştir. Nüshanın ikinci sırasında 36a/3-50b arasında yer alan silahşorluk ve bahadırlık üzerine yazılmış olan eserde Hüseyin İbn Mollâ Şems tarafından Arapçadan Türkçeye tercüme edilmiştir. Bu nüsha 185x230 (160x100) mm boyutlarında, 50 yaprak, bazı sayfalar hariç her sayfasında 19 satır bulunan rik'ayla yazılmış harekesiz bir nüshadır. Çalışmanın amacı, eseri çeviri yazı alfabesine aktararak Türk dilinin söz varlığına katkıda bulunmak, dil çalışmaları açısından önem arz eden sözlük ve dizin çalışmalarını hazırlamak bununla beraber veterinerlik alanında çalışma yapacak araştırmacılara faydalı olmaktır.