Hemodiyaliz süresinin kan eser element düzeyleri üzerine etkisi

Kronik böbrek yetmezliğinin (KBY) bir tedavi şekli olan hemodiyaliz (HD) işlemizamanla eser elementlerin de dahil olduğu inorganik bileşiklerin konsantrasyonundadeğişimlere neden olmaktadır. Böbrek fonksiyonlarındaki azalmaya aynı zamandaserbest oksijen radikalleri (SOR) üretiminde artış ve/veya antioksidan sistemlerdekiyetersizliklerin de eşlik ettiği gösterilmiştir.Bu çalışmamızda KBY' li hastaların HD tedavi sürelerinin eser elementdüzeyleri ve oksidatif stres markırları üzerine etkilerini incelemeyi amaçladık.Bu amaçla çalışmaya, haftada üç seans hemodiyaliz tedavisi alan, 51'i kadın,60'ı erkek, 111 KBY' li hasta alındı. Kontrol grubu 14'ü kadın 10'u erkek, 24sağlıklı kişiden oluşturuldu. Hastalar HD sürelerine göre dört gruba ayrıldı. I. grup 0-2 yıldır HD tedavisi alanlardan, II. grup 3-5 yıldır HD tedavisi alanlardan, III. grup6-8 yıldır HD tedavisi alanlardan ve IV. grup 9-11 yıldır HD tedavisi alanlardanoluşturuldu. Hastalardan HD tedavisi öncesi alınan kandan plazma malondialdehid(MDA), protein karbonil ve protein -SH (sülfhidril) düzeyleri, çinko (Zn), bakır (Cu)ve magnezyum (Mg) düzeyleri, eritrosit süperokit dismutaz (SOD) aktivitesi ölçüldü.Yaptığımız çalışmada, kontrol grubu ile kıyaslandığında SH düzeyleri veSOD aktiviteleri tüm hasta gruplarında anlamlı olarak düşük (tüm gruplardap<0.001) MDA düzeyleri anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.001). Gruplar arasındaSH düzeyleri ve SOD aktiviteleri anlamlı bir fark oluşturmaz iken, MDA düzeyininHD tedavisi uzadıkça daha fazla arttığı gözlendi. Grup III ve grup IV hastalarınınMDA düzeyleri hem grup I hastalarından (p<0.05, p<0.001) hem de grup IIhastalarında anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.001). Grupların plazma Zn, Cu veMg düzeyleri ve protein karbonil düzeyleri kontrol grubu ile ve kendi aralarındakıyaslandığında anlamlı bir fark bulunamadı.Sonuç olarak HD tedavi süresinin uzaması oksidatif hasarın artmasına yolaçarken, eser elementlerin konsantrasyonunu etkilememiştir.Anahtar Sözcükler: Antioksidanlar, eser elementler, hemodiyaliz, oksidatif stres