Hemşirelerde çok boyutlu işte var olamama ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanması

Bu araştırma, "Hemşirelerde Çok Boyutlu İşte Var Olamama" ölçeğini geliştirmek amacıyla nitel ve nicel yöntemle karma tasarımda yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, nitel yöntemle 62 hemşireyle bireysel derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; görüşme verileri doğrultusunda kapsam geçerliği sağlanan 63 maddelik bir ölçek taslağı oluşturulmuştur. İkinci aşamada, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 1000 hemşire ile gerçekleştirilmiş ve yapılan analizler sonucunda ölçek 42 maddeye indirgenmiştir. Geliştirilen ölçek; "İşte Var Olamama Deneyimi", "İşte Var Olamama Nedenleri" ve "İşte Var Olamama Sonuçları" olmak üzere üç boyuttan oluşmakta; nedenler ve sonuçlar boyutları ise kendi içinde üçer alt boyuta ayrılmaktadır. Ölçeğin 5'li Likert tipi ile değerlendirildiği ve Cronbach alfa katsayılarının deneyim boyutunda 0,90, nedenler boyutunda 0,84 ve sonuçlar boyutunda 0,95 olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Araştırmanın üçüncü aşamasında, geliştirilen ölçeğin uygulama çalışması 635 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların aldıkları puanlar incelendiğinde; işte var olamama deneyimi (24,83±6,59), nedenleri (45,74±10,78) ve sonuçları (53,67±16,46) açısından puanların orta düzeyde olduğu görülmüştür. Regresyon analizleri sonucunda, işte var olamama deneyimi boyutundaki varyansın %19,6'sı cinsiyet, eğitim durumu, görev, çalışılan birim, çalışma şekli, izin alma sıklığı, işte var olamama sıklığı, yöneticinin adaletli olma durumu ve işte var olamama durumunda yedek kişi varlığı değişkenleriyle açıklanmıştır. İşte var olamama nedenleri boyutunun sorumluluk duygusu alt boyutu varyansın %3,8'ini, iş yükü ve çalışma koşulları %25,3'ünü, cezalandırılma kaygısı %8,1'ini ve işte var olamama sonuçları boyutunun performans ve verim eksikliği %9,7'sini, mesleki mutsuzluk ve yorgunluk %14,5'ini, zihinsel zayıflık %8,7'sini açıklamıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, "Hemşirelerde Çok Boyutlu İşte Var Olamama Ölçeği"nin hem geçerli hem de güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin her bir boyutu ayrı olarak analiz edildiğinden, hem bütüncül bir ölçme aracı olarak hem de İşte Var Olamama Deneyimi, Nedenleri ve Sonuçları olmak üzere üç bağımsız ölçek şeklinde kullanılabilir.