Henri Bergson ve Nurettin Topçu'nun felsefi düşünceleri ve sezgiye yaklaşımları

İnsanlık tarihinden günümüze kadar mutlak, hakiki bilgiye ulaşma arayışı daima mevcudiyetini korumuştur. Genel anlamda hakiki bilgiye akıl ile ulaşılabileceğini belirtenlerin yanında gerçek bilgiye akıl ötesi bir olgu ile de yaklaşılabilineceğini savunanlar vardır. Bu akıl ötesi görüşü benimseyen anlayış sezgi ve beraberinde gelen metafiziksel manada mistisizm düşüncesidir. Sezgi kelimesi şuur, ilham, içgüdü kavramları ile mistisizm kelimesi ise tinsel ve dinsel olguların yanında metafizik ve tecrübe gibi kavramlarla açıklanmaktadır. Bu çalışmada, Henri Bergson ve Nurettin Topçu'nun felsefi düşünceleri, sezgiye dair görüşleri ele alınmıştır. Sezginin felsefe literatüründeki yeri ve hakiki bilgiye ulaştırmadaki fonksiyonu araştırılmıştır. Metafiziksel anlamda sezginin realiteye ulaştırmadaki varlığı üzerinde durulmuştur. Çalışma genel olarak üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Fransız filozof Henri Bergson'un hayatı, fikirleri ve sezgi kavramına bakış açısı üzerinde durulmuştur. İkinci kısımda ise Bergson'un öğrencisi olan ve aynı zamanda onun ismiyle doçentlik tezi yazan Nurettin Topçu hakkında bilgi verilmiş, felsefi düşünceleri ve sezgi konusundaki fikirleri aktarılmıştır. Üçüncü ve son bölümde sezgi, sezgi-içgüdü ilişkisi, sezgi ve metafizik fikri, mistik tecrübe bağlamında mistisizm ve tarihsel süreci aktarılmıştır. Ayrıca sezgiye dair iki düşünürün yaklaşımlarına yer verilmiştir. Çalışmada Bergson'un sezgi düşüncesinin diğer filozoflardan farklılık arz ettiği ortaya çıkmıştır. Ona göre sezgi, beş duyu organı ile algılanmayıp metafiziksel boyuttadır. Üç aşamada oluşmaktadır. Birincisi kavramların ve ilmin bize sağladığı kaynaklardır. Bu kaynaklar gerçek dış dünyanın bilgisini bize sunmaktadır. İkinci aşamada içsel süreç yaşanmasıdır. Son olarak ise çabadır. Her insanda sezginin var olacağını ve sezginin her daim canlı, aktif bir sürecin içerisinde olduğunu belirtmiştir. Sezginin ileri boyutlarının mistik bir hal aldığını beyan etmiştir. Bergson'un pozitivistlere karşı yaklaşımları ve reddiyelerinin Nurettin Topçu'nun düşünce dünyasını etkilediği görülmüştür. Onun düşünce dünyası; ilham olarak ifade ettiği sezgi konusunun yalnızca içe doğuş şeklinde olmadığı; daha öncesinde sağlam bir zemine dayandığıdır. Topçu yaratan ile yaratılanın bilgisinin sezgi ile olacağını düşünmektedir. Bu minvalde iki düşünürün sezgiye dair nihai görüşünde mistik yönün olduğu; kişinin Tanrı ile bir bütün teşkil etmesinin mistik sezgi fikri ile olacağıdır. Netice itibariyle düşünürler açısından sezginin dinsel ve ahlaki verilerde hakikate eriştirmedeki özelliği söz konusudur. Anahtar Kelimeler: Mistisizm, Sezgi, İçgüdü, İlham, Mistik Sezgi