Heyelan envanter bilgilerinin toplanmasına yönelik MCBS ve İHA entegrasyonu olanaklarının araştırılması

Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de doğal afet olaylarında her geçen yıl artış meydana gelmektedir. Gün geçtikçe afet tehlikesi ve riski altındaki bölgeler afet türüne bağlı olarak değişmekte ve genişlemektedir. Bu durum, doğal afetlerden daha fazla insan, taşınır ve taşınmaz malların zarar görmesine neden olmaktadır. Doğal afet zararlarının azaltılması veya kontrol altında tutulması, yeni teknolojilerden yararlanarak etkili veri toplama ve değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesine ve afet yönetiminde kullanılmasına bağlıdır. Bu bağlamda, İnsansız Hava Araçlarının (İHA) anlık veri toplama kapasiteleri afet yönetiminde değerlendirilerek, arama, kurtarma, hasar tespit ve envanter çalışmalarının etkin bir şekilde yürütülmesi sağlanabilir. Ayrıca anlık İHA görüntüleriyle, afetin etkisiyle girilemeyen ve ulaşılamayan yerlerle ilgili veriler elde edilebilir. Bu sayede, Afet anı müdahale çalışmalarında can ve mal kayıpları azaltılabilir. Afet öncesi planlama çalışmalarına yönelik envanter oluşturma, arama-kurtarma ve hasar tespiti gibi çalışmalarda yüksek doğrulukta konumsal verilereihtiyaç vardır. Bu tür verilerin hızlı ve güncel olarak toplanabilmesi de ancak mobil sistemlerden yararlanması ile mümkündür. Bu kapsamda Mobil Coğrafi Bilgi Sistemleri (MCBS) ve İHA gibi teknolojilerin entegre edilerek araziden doğrudan hızlı ve güncel konumsal veri toplayacak şekilde yeni yaklaşımlar ortaya konulmalıdır. Çünkü klasik ölçme yöntemleriyle afet meydana gelen bölgelere her zaman girilemediği gibi bu alanların hızlı bir şekilde ölçülmesi de mümkün olamamaktadır. Ayrıca uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarına da afet anında istenilen zamanda ulaşmak zor veya maliyetli olabilmektedir. Bu nedenle, hızlı veri toplama ve uygun maliyet özelliklerinden dolayı İHA'ların afet anında ve/veya hemen sonrasında kullanılması öne çıkmaktadır. İHA'lar kullanım esnekliği, planlı/plansız uçabilme esnekliği, anlık koordinatlı fotoğraf çekebilme, video çekebilme, ortofoto ve 3B modeli üretme gibi birçok fonksiyonu kolay ve hızlı bir şekilde sağlaması yönüyle afet yönetiminde diğer görüntü alma araçlarına göre daha etkindir. Bu tez çalışması kapsamında, MCBS ile İHA entegrasyonu gerçekleştirilerek heyelanlara yönelik hızlı ve düşük maliyetli envanter bilgisi toplayacak bir mobil heyelan envanter bilgi toplama modeli (MHETM) tasarlanmıştır. Pilot bir heyelan bölgesinde, İHA ile elde edilen görüntüler kullanılarak üretilen grafik bilgilerle MCBS ile araziden toplanan sözel veriler modelde entegre edilmiştir. İHA görüntüleri kullanılarak üretilen nokta bulutu yoğunluklarının heyelan çalışmalarında kullanılabilirlikleri, konum doğrulukları, maliyet ve hız açısından değerlendirilmiştir. Bu tez çalışması sonucunda İHA-MCBS entegrasyonu ile heyelan envanter bilgilerinin yüksek doğrulukta, hızlı ve ekonomik olarak toplandığı görülmüştür.