Hipofiz adenomu olan hastaların klinik, laboratuvar, radyolojik ve patolojik karakteristikleri

Çalışmanın amacı hipofiz adenomu tanısı ile izlenen hastaların klinik, laboratuvar ve patolojik verilerini değerlendirmektir. Bu amaçla hipofiz adenomu olan hastaların demografik, klinik, laboratuvar, patoloji ve radyoloji verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya 141 kadın ve 81 erkek hasta olmak üzere toplam 222 hasta alındı. Hastaların ortalama yaşı 48,13±15 yıl, ortalama tanı yaşı 42,31±15,04 yıl ve ortalama izlem süresi 4,99±2,84 yıl idi. İnsidental adenom olarak saptanan hastaların oranı %11,7 (n=26) idi. Hastaların %33'ünde (n=73) bası bulgusu vardı. En sık görülen hipofiz adenomu prolaktinoma (%40,5) (n=90) olarak saptanmıştır. Prolaktinomayı %38,7(n=86) ile nonfonksiyonel adenom takip etmiştir. Tanı zamanı hipofizer yetmezlik görülen hastaların oranı %20,3 (n=45) idi. Tanı anında hastaların %56,3'ünde (n=125) makroadenom, %43,7'sinde (n=97) ise mikroadenom mevcuttu. Çalışmaya katılan hastaların %45'ine (n=100) ilk tedavi olarak medikal tedavi uygulandığı saptandı. Cerrahi uygulaması yapılan hastaların oranı %28,4 idi(n=63). Hastaların %25,2'si (n=56) tedavisiz izleme alınmıştır. En sık görülen cerrahi endikasyonu %47,4 (n=36) ile fonksiyonellik olarak saptandı. Uzun çap %27,6 (n=21) ve optik kiazma basısı %19,7'lik (n=15) oranlarla cerrahi endikasyon nedeni idi. En az görülen endikasyon ise %5,3 (n=4) ile apopleksiydi. Tüm hastaların %18,9'unda (n=42) izlemde rekürrens varlığına rastlanmıştır. İzlemde yeni gelişen hipofizer yetmezlik görülen hastaların oranı %18,5 (n=41) olarak ölçülürken, hastaların %81,1'inin (n=180) izlem boyunca hormonal fonksiyonları stabil kalmıştır. Tedavisiz izleme alınan hastaların MR'da saptanan en uzun çap için ilk MR'da ortanca değer 5mm (3-7,75) iken, son MR'da 4mm (2-6,75) ortanca değeri saptanmıştır (p=0,002). Kabergolin kullanan nonfonksiyonel hipofiz adenomu hastalarının ilk ve son MR'ları arasında çap farkı saptanmamıştır. Buna karşılık Optik kiazma basısı oranları kabergolin kullanımı sonrası azalmıştır. Tedavisiz izlem yapılan nonfonksiyonel adenom hastalarının ilk ve son MR bulguları arasında anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. Tedavisiz izleme alınan hastaların %14,3'ünde boyutta azalma olduğu, %60,7'sinde boyutun sabit kaldığı, % 5,4 ünün boyutunda artış olduğu ve %19,6'sının kaybolduğu saptanmıştır. Akromegali grubundaki erkek yoğunluğunun (%62,5), prolaktinoma (%28,9) ve cushing (%4,8) grubundakilere 131 göre; nonfonksiyonel hormon aktivitesi grubundaki erkek yoğunluğunun (%45,3) sadece Cushing grubuna göre anlamlı olarak yüksek oranda olduğu saptanmıştır. Nonfonksiyonel adenom grubundaki hastalarda tanı zamanında hipofizer yetmezlik varlığı prolaktinoma, cushing sendromu ve akromegalisi olan hastalara göre anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Fonksiyonel grupta tanı yaşı nonfonksiyonel gruba oranla daha yüksekti (sırası ile (46,5(39-57) yıl ve 38(27- 49) yıl, p<0,001). Kadın oranı fonksiyonel grupta (%69,1), nonfonksiyonel gruba (%54,7) göre anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p=0,029). Tanı zamanı hipofizer yetmezlik sıklığı nonfonksiyonel grupta %37,2 (n=32), fonksiyonel grupta ise %9,6 (n=13) idi (p<0,001). Çalışmamız nonfonksiyonel adenomu olan hastaların tanı yaşının fonksiyonel adenomu olan hastalara oranla daha ileri olduğunu, fonksiyonel adenomu olan hastalarda kadın sıklığının nonfonksiyonel adenomu olan hastalara oranla daha fazla olduğunu göstermiştir. Tanı zamanı hipofizer yetmezlik nonfonksiyonel hipofiz adenomu olan hastalarda fonksiyonel adenomu olan hastalara oranla daha sık görülmektedir. Anahtar kelimeler: Hipofiz adenomu, Prolaktinoma, Akromegali, Cushing sendromu