Hipofiz makroadenomlarının MRG ile izleminde kontrastlı incelemenin gerekliliği

Amaç: Hipofiz makroadenomlarının MRG ile izleminde gözlemci içi/gözlemciler arası uyumu, kontrastlı ve kontrastsız görüntülerde karşılaştırmalı olarak analiz etmek; kontrast madde kullanımının gerekliliğini, incelenen parametreler ışığında yeniden değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, 1 Ocak 2012 – 1 Eylül 2024 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi'nde hipofiz MRG çekilmiş ve hipofiz makroadenomu tanısı almış toplam 139 hasta değerlendirildi. Opere edilmemiş 64 hastaya ait tanısal ve iki adet takip MRG ile opere edilmiş 75 hastaya ait preoperatif ve iki adet geç dönem postoperatif MRG olmak üzere toplamda 417 hipofiz MRG çalışmaya dahil edildi. Değerlendirmeler, biri daha deneyimli olmak üzere iki gözlemci tarafından ayrı oturumlarda koronal T2 ağırlıklı ve kontrastlı koronal T1 ağırlıklı sekanslar üzerinde gerçekleştirildi. Opere olmayan olgularda; lezyon varlığı, maksimum kraniokaudal ve horizontal uzunluk, internal karotis arterlerin horizontal kavernöz segmentleri arasındaki en kısa mesafe, Knosp sınıflaması, Zürih Hipofiz Skoru ve optik yol basısı değerlendirildi. Opere olgularda ise rezidüel lezyon varlığı ve lokalizasyonu analiz edildi. Gözlemci içi ve gözlemciler arası uyum, Intraclass Correlation Coefficient (ICC), Cohen's Kappa, Wilcoxon eşleştirilmiş sıra testi ve Bland-Altman analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Opere edilmemiş hastalarda tüm lezyonlar kontrastsız T2 sekanslarında net şekilde saptanabildi. Kraniokaudal ve horizontal uzunluk ölçümleri her iki sekansta da yüksek gözlemci içi ve arası uyum gösterdi. Knosp sınıflamasında kategorik uyum, Zürih Hipofiz Skoru'na göre daha yüksekti. Zürih Skoru'nda horizontal çap, internal karotis arterler arası mesafeye oranlandığı için, mesafe ölçümlerindeki küçük farklar oranlarda belirgin değişikliğe yol açabilmekteydi. Optik yol basısı değerlendirmesinde gözlemciler arası uyum kontrastsız görüntülerde daha yüksekti. Opere hastaların geç dönem izlem MRG'lerinde kontrastlı görüntüler ile rezidüel lezyon varlığı değerlendirmesi bilgi ve deneyim düzeyi farklı gözlemciler arasında değerlendirme uyumunu anlamlı ölçüde artırmıştı. Opere hastalarda kontrastsız görüntülerle değerlendirme deneyimli gözlemci tarafından sınırlı doğrulukla yapılabilmişti. Sonuç: Opere olmadan takip edilecek makroadenom olgularının izlem MRG'leri kontrastsız olarak yapılabilir. Opere olan olgularda ise geç dönemde izlemin kontrendikasyon yoksa kontrastlı olarak yapılması, kontrast verilemeyen durumlarda değerlendirmenin deneyimli radyologlarca yapılması uygun olacaktır.