HIV/AIDS tanısı ile takipli vakalarda antiretroviral tedavi ve advers olayların değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada, antiretroviral tedavi uygulanan HIV ile yaşayan bireylerde tedavi öncesi ve sonrası dönemde gelişen komorbiditeler ile biyokimyasal, hematolojik ve metabolik parametrelerdeki değişikliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Farklı antiretroviral tedavi rejimlerinin biyolojik parametreler üzerindeki etkileri karşılaştırılarak tedavi güvenliği açısından bilgi sunulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak planlanan çalışmaya, 01 Haziran 2022 ile 2024 tarihleri arasında izlenen, 18 yaş ve üzeri HIV ile yaşayan bireyler taranmış, kriterlere uygun bireyler dahil edilmiştir. Tanı ve takip süreçlerine ait fizik muayene, laboratuvar verileri, antropometrik ölçümler, antiretroviral tedavi rejimleri ve tedaviye uyum kayıtları değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 26.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışma için HIV ile yaşayan 84 birey taranmış ve çalışma kriterlerini karşılayan HIV ile yaşayan 61 birey analize dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların dağılımı incelendiğinde, 55'inin (%90,2) erkek, 6'sının (%9,8) ise kadın olduğu belirlenmiştir. Çalışmaya dâhil edilen bireylerin yaş ortalaması 41,13 ± 12,56 yıl olarak hesaplanmıştır. Hastaların 17'sinin (%27,9) en az bir komorbidite tespit edilmiştir. Antiretroviral tedavi sonrası HIV-RNA düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı azalma, CD4 ve CD4/CD8 oranlarında ise anlamlı artış gözlenmiştir. Tedavi sonrası biyokimyasal ve hematolojik parametrelerde istatistiksel olarak anlamlı değişiklikler saptanmıştır. Özellikle, • TAF/FTC/EVG/c tedavisi uygulananlarda üre düzeyi (p = 0,047) • TAF/FTC/BIC tedavisi uygulananlarda ise total ve direkt bilirubin düzeyleri (p =0,015) • TDF/FTC + LPV/r tedavisi alanlarda fosfor düzeyi (p = 0,009) • DTG+3TC tedavisi uygulananlarda ise kalsiyum düzeyi, diğer tedavi kombinasyonlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklı bulunmuştur (p = 0,001). Sonuç: Antiretroviral tedavi sürecinde özellikle TAF/FTC/EVG/c tedavisi uygulanan hastalarda üre düzeyi , TAF/FTC/BIC tedavisi uygulananlarda ise total ve direkt bilirubin düzeyleri , TDF/FTC + LPV/r tedavisi alan hastalarda fosfor, DTG + 3TC tedavisi alanlarda ise kalsiyum düzeylerinin düzenli aralıklarla izlenmesi gerekmektedir. Bu hasta grubunda renal fonksiyonların dikkatli şekilde takip edilmesi, olası komplikasyonların erken dönemde saptanması açısından önem arz etmektedir.