Homojenizasyon uygulanmış alüminyum alaşımı ingotlarda işlenebilirliğin konuma bağlı olarak değişimi

Optimum işlenebilirliğin sağlandığı üretim koşulları, imalat sanayi için büyük öneme sahiptir. Bu proseslerde büyük şekillendirme işlemlerinin, düşük gerilme ile çatlak oluşmaksızın başarılması istenir. Bir ingotun işlenebilirliliği, kimyasal bileşim, iç yapı ve daha önce uygulanmış ısıl işlemlerle belirlenebilir. Kalıptan alınan ingotların mekanik ve yapısal özelliklerindeki farklılık, işlenebilirliliğin yüzey ile merkez arasında değişmesine neden olmaktadır. Direk dökümden sonra ingotun yüzey ile merkez arasındaki işlenebilirlilik farkını azaltmak için ingotlara değişik şartlarda homojenizasyon işlemi uygulayarak, ingotun uniform bir işlenebilirliliğe kavuşturulması amaçlanmıştır. Bu çalışmada direk kalıba döküldükten sonra herhangi bir işlem görmemiş 200 mm çapındaki 2014 ve 6063 Alüminyum alaşımı ingotlar değişik şartlarda homojenize edildikten sonra, mekanik ve yapısal özellikleri; burulma deneyi, sertlik deneyi, melal mikroskop, SEM, EDS ve X-ray difraktometre kullanılarak belirlenmiştir. Homojenizasyon işlemi sonrası yapılan sıcak burulma deneyleri, değişik deformasyon sıcaklıkları ve 2.1 0"2 s"1 şekil değiştirme hızında gerçekleştirilmiştir. Burulma deneylerinden sonra, homojenizesiz 2014 ve 6063 Al ingotların, yüzey ile merkez arasında gerilme ve şekil değiştirme değerleri arasında bir fark olduğu ve gerilmenin yüzeyden merkeze doğru azaldığı, şekil değiştirmenin ise arttığı gözlenmiştir. Homojenize işlemi ile yüzey ile merkez arasındaki bu farklılığın giderek azaldığı tespit edilmiştir. 2014 Al ve 6063 Al alaşımında yüzey ile merkez arasında en iyi dağılım, sırasıyla 510 °C ve 540 °C'deki homojenizasyondan sonra fırında soğutulan ingotların 440 C'de yapılan deformasyonunda elde edilmiştir. Bunun yanı sıra deformasyon sıcaklığının, gerilme ve şekil değiştirme eğrileri üzerinde önemli etkiye sahip olduğu gözlenmiştir. Deformasyon sıcaklığının yükselmesi ile gerilmede azalma, şekil değiştirmede ise artış gözlenmiş ve bölgeler arasındaki gerilme-şekil değiştirme farkının bir miktar azaldığı tespit edilmiştir. 2002, 169 sayfa Anahtar kelimeler: Sıcak işlenebilirlik, sıcak burulma, homojenizasyon, deformasyon, alüminyum alaşımları.