Horkheimer, Adorno ve Marcuse'nin modern toplum eleştirisi

Frankfurt Okulu düşünürleri, Aydınlanma düşüncesinin temel ilkelerine dair eleştiriler getirerek, bu düşüncenin kendisini bir mite dönüştürdüğünü vurgularlar. Aydınlanma, başlangıçta mitlere ve efsanelere karşı rasyonel sorgulamalar yapma amacı gütmüş olsa da zamanla akıl araçsallaştırılmış ve insan biliminin egemenliği altına girerek tek tip bir biçim almaya başlamıştır. Bu yüzden Frankfurt Okulu'nun Aydınlanma düşüncesine yönelik eleştirisi, bilimin insan üzerinde yarattığı kontrol ve tek tipleşmeye odaklanmıştır. Frankfurt Okulu'nun öne çıkan düşünürleri arasında Max Horkheimer (1895–1973), Theodor W. Adorno (1903–1969) ve Herbert Marcuse (1898–1979) yer alır. Bu düşünürler genellikle benzer konular üzerine fikirler üretmiş olsalar da aralarında tam bir fikir birliği bulunmamaktadır. Ancak hepsinin ortak paydası 'eleştirel' bir duruş sergilemeleridir. Horkheimer, Adorno ve Marcuse'nin Aydınlanma'ya yönelik eleştirileri, zamanla eleştirel bir kurama dönüşmüştür. Tezimizde Aydınlanma eleştirisi ile modern toplum eleştirisi aynı anlamda kullanılmaktadır. Tezimiz Frankfurt Okulu'nun bütün temsilcilerini içermeyecek olup, Adorno, Horkheimer ve Marcuse ile sınırlı kalacaktır. Ayrıca, bu düşünürlerin yalnızca Aydınlanma-modern toplum eleştirileri üzerinde durulacak ve eleştirileri özellikle bu konuya hasrettikleri Minima Moralia, Akıl Tutulması ve Tek Boyutlu İnsan eserlerinin çerçevesinde incelenecektir. Mevcut literatür, bu eserleri bütünsel bir şekilde ele almadığından çalışmamız, Aydınlanma ve modern toplum kavramının hem içeriğini hem de Frankfurt Okulu perspektifinden yapılan eleştirilerini derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Bugün, aklın her şeyi çözme kapasitesi, bilimin tüm sorunları çözme yeteneği ve bireyselliğin mutluluk getireceği gibi konuların tartışıldığı bir dönemde, bu sorunları yeniden ele almak, modern insanın temel sorunlarının anlaşılmasına katkıda bulunabilir.