Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre Hakimin Reddi

ÖZ: Gerçek adalet, yalnızca yargı yetkisini kullanan hâkimin tarafsızlığı, dürüstlüğü, güven verici tutum ve davranışları ile adalet duygusunun her birey için üstün tutulmasıyla gerçekleştirilebilir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 36 ile 44. maddeleri arasında düzenlenmiş olan hâkimin reddi kurumu, temelinde tarafsızlık ilkesiyle birlikte temel hak ve özgürlüklere ilişkin birçok hususu içinde barındırır ve adil yargılanabilmenin temel güvencelerinden birini teşkil eder. Çalışmada, hâkimin reddedilmesine ilişkin hükümler, tarihsel gelişimi ile çeşitli hukuk çevrelerindeki yeri, önemi ve teorik temelleriyle ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Aynı zamanda tarafsızlık kavramının medeni yargılama hukukundaki yeri, reddin hukuki temelini aydınlatmaya yardımcı olacak şekilde ifade edilecektir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda sayılan ret sebepleri ile hâkimin tarafsızlığından şüpheye neden olan diğer haller ve reddin bir hukuk davasına etkisi, işleyişi ve sonuçları, doktrinde tartışılan hususlar, uygulamada karşılaşılan sorunlarla değerlendirilmeye çalışılmıştır. Geçmişten bu yana bütün hukuk çevrelerinde var olan hâkimin reddi konusuna ilişkin iddia sahibi olmayan bu çalışma, yargılama hukukunda tarafsızlığın önemi ve reddin amaç dışı kullanımına dikkat çekebildiği ölçüde amacına ulaşmış olacaktır.