İbnü'l-Kâzerûnî'nin Muhtasarü't-Târîh min Evveli'z-zamân ilâ müntehâi Devleti Beni'l-Abbâs adlı eserinin tercüme ve değerlendirmesi

Bu çalışma 611 (1214/1215) yılında doğan, ölüm tarihi net olarak bilinmemekle birlikte 695 (1295/1296) senesinde vefat ettiği düşünülen ibnü'l-Kâzerûnî'nin Muhtasarü't-Târîh min evveli'z-zamân ilâ müntehâi Devleti Beni'l-Abbâs adlı eserinin tercümesi ve değerlendirmesini içermektedir. İbnü'l-Kâzerûnî'nin asıl adı Zahîrüddîn Ebü'l-Hasan Ali b. Muhammed b. Mahmud b. Ebü'l-İz b. İshâk b. İbrahim el-Bağdâdî'dir. Doğduğu yere nispet edildiğinden dolayı ibnü'l-Kâzerûnî olarak bilinmektedir. Çalışmanın konusu olan müellifin bu eseri, Mustafa Cevâd tarafından yeniden oluşturulmuştur. Daha sonra Sâlim Âlûsî tarafından incelenerek dipnotlar eklemek suretiyle eser üzerinde düzenleme yapılmıştır. İbnü'l-Kâzerûnî bu eserinde Hz. Muhammed, Dört Halife, Emevî halifeleri ve Abbâsî halifeleri hakkında detaya varacak malumatlar sunmuştur. Bunun yanı sıra Endülüs Emevî Devleti hakkında da özet bilgiler vermiştir. Özellikle eserde göze çarpan nokta ise yazarın bizzat yaşamış olduğu Abbâsî devleti'nin son dönemleri hakkındaki vermiş olduğu bilgilerdir. Müellif bu eserde bazı yerlerin isimleri, nerede oldukları ve bazı halifeler döneminde yapılmış yapılar hakkında da veriler sunmuştur. Verdiği bilgiler arasında en kayda değer olan bilgiler, Bağdâd'ın Moğollar tarafından işgal edilişi ve yaşananlar hakkında sunmuş olduğu kayıtlardır.