İçme suyu arıtma tesisinde ham su pompasında kullanılan asenkron motorların yol verme işlemlerinin karşılaştırılması ve ekonomik analizi

Dünyada, enerji tüketiminin ve maliyetlerinin artması ile birlikte tasarruf tedbirleri alınmaya başlanmış, çalışan sistem üzerinde yapılan bazı iyileştirilmeler ile enerjinin daha verimli halde kullanılması sağlanmıştır. Hali hazırda çalışan sistemler üzerinde tasarlanmış elektrik motorlarının kapasitelerine göre harcadığı elektrik miktarlarının daha aşağıya nasıl indirilebilir konuları gündeme gelmiştir. Bu süreçte elektrik tüketimi en fazla olan asenkron motorlarının enerji sınıflarında ve yol verme sistemlerinde yapılan iyileştirmeler ile elektrik tüketiminde tasarruf elde edilmiştir. Suyun doğal akışı ile arıtma tesislerinin bulunduğu noktadan şehir içerisindeki depolara aktarımının sağlanabilmesi için belli bir kot üzerine tesis edilmesi gerekmektedir. Şehirlerin topografik yapısına göre, baraj seviyesinin ham su toplanma kotunun arıtma tesisi inşaatının bulunduğu kottan düşük olması ham suyun arıtma tesisine ulaşımına engel olmaktadır. Bu aşamada barajdaki su alma yapısından serbest bırakılan ham suyun arıtma tesisine ulaştırılabilmesi için pompaj yapılması gerekmektedir. Pompaj işlemi için genellikle asenkron motorlar kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Yalova içme suyunu sağlayan Gökçe Barajından serbest bırakılan ham suyun arıtma tesisine ulaşmasını sağlayan ve hali hazırda çalışan bilezikli asenkron motorlarına ait tesis değerlendirilmiştir. Tesiste, barajdaki seviyeye göre çeşitli güçlerde çalışan 6 grup ve toplamda 14 adet pompa bulunmaktadır. Her gruptan bir adet bilezikli asenkron motor yerine IE4 verimli asenkron motor kullanılması ve yol verme sisteminin sürücülü panolar ile sağlanması değerlendirilmiştir. Gerekli debi miktarına frekans üzerinden ayarlama yapılarak motorların devirleri kontrol edilmiştir. Sistemde IE4 verimli (%93,8) AEMOT marka asenkron motor kullanılması değerlendirilmiştir. Çalışma şartlarına bağlı değerlendirmede inverterli IE4 asenkron motorun hali hazırda çalışan redresörlü bilezikli asenkron motora göre saatte %2,21 oranında daha az elektrik tükettiği görülmüştür. Motorların günlük 8 saat çalıştırılması dikkate alındığında invertörlü IE4 asenkron motorun yıllık enerji tasarrufunun 20.736 kWh olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bilezikli asenkron motor kullanımının gerektirdiği vana kısılması yerine frekansla devir kontrolünün sağlanmasının enerji tasarrufunu artıracağı değerlendirilmiştir.