İçme suyu şebekelerindeki fiziksel kayıpları önlemeye yönelik Diyarbakır için örnek bir model geliştirilmesi

Tatlı suların varlığını tehdit eden büyük faktörlerden biri küresel iklim değişikliği diğeri ise dünya nüfusunun hızla artmasıdır. Diğer taraftan, yeryüzüne sular mekânsal ve zamansal olarak homojen dağılmamaktadır. Bu yüzden tatlı su kaynakları gün geçtikçe daha yetersiz hale gelmektedir. Yeryüzüne inen tatlı su kaynaklarını artırmak veya dağılımını homojen hale getirmek doğal yollarla mümkün olmadığına göre insanlık ya tuzlu sulardan içilebilir su elde etmek gibi sentetik (yapay) yollarla su miktarını artırmak ya da eldeki suyu en verimli ve adil şekilde dağıtarak kullanmak zorundadır. Yapay yollarla içilebilir su elde etmek yüksek maliyetli bir teknoloji gerektirmektedir. Ancak gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkeler henüz bu tür bir teknolojiye sahip değildir. Oysa su stresi veya kıtlığının yaşandığı birçok ülke gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkeler sınıfındandır. Diğer taraftan suyun ticari bir meta haline gelmesi de suyun adil bir şekilde insanlar arasında dağıtımını güçleştirmektedir. Dolayısıyla tatlı su kaynaklarını her zaman yetecek kadar artırmak ve olanı adil bir şekilde dağıtmak mümkün görülmemektedir. Mevcut su kaynaklarını korumak ve en iyi şekilde yönetmek günümüzde tek çare olarak görülmektedir. Bunun en büyük avantajı her ülkenin her zaman bunu düşük teknoloji ve düşük bir maliyetle yapabilmesidir. Bu nedenle bu yaklaşımları öneren çalışmalara günümüzde çok ihtiyaç vardır. Bu duyarlılık ile bu çalışmada izole edilmiş şehir içi su dağıtım şebekesinde kayıp ve kaçakların tespiti ve bunların giderilmesi rapor edilmiştir. Bu çalışmada fiziki kayıpları minimuma indirmek için bilgi teknolojileri kullanılarak, fiziki kayıplar, kaçınılmaz fiziki kayıplara kadar indirilmiştir. Çalışma alanı olarak Diyarbakır şehir merkezi seçilmiş olup yapılan operasyonlardan sonra daha önce 44 olan izole edilmiş bölgedeki altyapı kaçak endeksi (AKE) katsayısı bire indirilmiştir. Anahtar kelimeler: Coğrafi bilgi sistemleri, abone bilgi sistemleri, SCADA, su kayıpları, gece akımı analizleri, ölçüm bölgesi.