Iğdır ekolojik koşullarında yetişen sakız geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının yıllık besin içeriği değişiminin belirlenmesi

Bu araştırma, Iğdır ekolojik koşullarında yetişen Sakız Geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının yıllık besin içeriği değişimini, bitkinin yıllık fenolojik özellikleri ile bitkinin taç içi ve taç dışındaki topraklar arasındaki farklılığın belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu çalışma kapsamında 2015 yılında bitkinin dormant olmadığı Nisan ile Ekim ayları arasında olmak üzere 7 (yedi) ay süresince gözlem ve ölçümler alınmıştır. Sakız Geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının HP (Ham Protein), NDF (Neutral Detergent Fibre), ADF (Acide Detergent Fibre), ADL (Acide Detergent Lignin), KMS (Kuru Madde Sindirilebilirliği), SE (Sindirilebilir Enerji) , ME (Metabolik Enerji), KMT (Kuru Madde Tüketimi), NYD (Nisbi Yem Değeri) , KMO (Kuru Madde Oranı) içeriklerinin aylar itibariyle değişimleri saptanmıştır. Sakız Geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının dormant, sürgün oluşumu, çiçeklenme ve meyve gibi fenolojik özellikleri ile bitki boyu, bitki eni ve bitki genişlikleri belirlenmiştir. Sakız Geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının taç içi ve taç dışındaki toprakların organik madde, kireç, EC, pH, N, P, Ca, K ve Mg içerikleri belirlenmiştir. Yapılan çalışmada bitkilerin gelişme dönemlerinin ilerlemesiyle birlikte HP, KMS, SE, ME, KMT, NYD oranlarının azaldığı, NDF, ADF ve ADL miktarlarının da artığı belirlenmiştir. Buna göre yemlerin HP, KMS, SE, ME, KMT, NYD oranları en yüksek Nisan ayında (sırasıyla % 16.04, % 58.31, 2.77 Mcal kg-1, 2.28 Mcal kg-1, % 2.29 ve 104.19), en düşük değerler ise Ekim ayında (sırasıyla % 3.82, % 43.84, 2.14 Mcal kg-1, 1.76 Mcal kg-1, % 1.61 ve 55.04) tespit edilmiştir. Oysa NDF, ADF ve ADL oranları ise en yüksek Ekim ayında (sırasıyla % 74.47, % 57.84 ve % 9.96), en düşük değerlerde Nisan ayında (sırasıyla % 52.45, 38.85, 6.02) belirlenmiştir. Fenolojik gözlemler sonucu bitkinin Nisan-Ekim aylarında sürgün, Mayıs-Ağustos aylarında çiçek ve Haziran-Ağustos aylarında meyve dönemlerinde olduğu gözlenmiştir. Araştırma alanında incelenen Sakız Geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının bitki boylarının 70-86 cm, bitki enlerinin 90-110 cm, bitki genişliğinin 112-125 cm aralıklarında değiştiği belirlenmiştir. Sakız Geveni (Astragallus gummifer L.) çalısının taç içinde alınan topraklarda taç dışından alınan topraklara oranla K, P, Mg ve Na içeriklerinin yüksek olduğu saptanmıştır.