Iğdır ilinde göçer hayvancılık

Bu çalışma, Iğdır ilinde göçer hayvancılıkla geçimini sağlayan yetiştiricilerin hayvancılık uygulamalarını belirlemek ve hayvancılığın gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla Iğdır ilinde göçer hayvancılık yapan ve Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Birliği'ne kayıtlı 174 yetiştirici ile anket yapılmıştır. Veriler sayılarak iki boyutlu tablolarda özetlenebilen özellikler için sayı ve yüzdelik şeklinde tanımlanmış ve analitik değerlendirmede 2 (Ki-Kare) testi kullanılmıştır. Bu değerlendirmelere göre, Morkaraman koyunlarında döl verim özellikleri olarak; %4,54 oranında kısırlık, %90,25 doğum oranı, %12,20 ikizlik, %4,35 yavru atma, %95,46 gebelik, doğum sonrası bir ay içinde ölen kuzu oranı %4,88ve %1,34 oranında da anaç koyun ölüm oranı olarak tespit edilmiştir. Koç altı koyun başına kuzu sayısı 0,99 baş ve doğuran koyun başına kuzu sayısı ise 1,11 baş olarak belirlenmiştir. Koç katım oranı en fazla eylül ayında %82,2 olup, Ağustos ayında ise %17,8'dir. Kızgınlıklar ortalama 28,19±0,60 gün içerisine yoğunlaş olup, toplam kızgınlık süresi 58,51±1,40 gün, damızlıkta kullanma yaşının 16,83±0,21 ay olarak belirlenmiştir. Kuzu ve oğlaklar yaklaşık altı ay emzirilmekte, 2-3 ay ise süt sağımı yapılmaktadır. Yetiştiricilerin %86,8'i Nisan ayında hayvanlarını meralara çıkarırken, %75,3'ü ise Haziran ayında yaylalara göçmektedir. Göçerlerin %83,3'ü Eylül ayında yaylalardan geri yerleşim yerlerine dönmektedir. Yerleşim yerine dönen yetiştiricilerin %79,9'u daha önce otlatılmayan köyiçi meraları, anız ve anızlar arasındaki arazileri, bağ ve bahçe içlerini otlatarak, Aralık ayında hayvanlarını barınaklara almaktadırlar. Böylece göçerlerin, ilkbahar ve yaz başında (Nisan-Mayıs-Haziran) meraları, yaz ve sonbahar başında yaylaları (Temmuz-Ağustos-Eylül) sonbahar ve kış başında ise (Ekim-Kasım-Aralık) köyiçi mera, anız ve bahçe içlerini otlattıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte, yetiştiricilerin %5,8'i kendisi, % 68,4'u ise çobanla ve %25,9'u ise kendi + çobanla hayvanlarını otlattıkları belirlenmiştir. Yetiştiricilerin %91,4'ü koç katım öncesi yemleme yapmazken, %7,5'i yapmaktadır. Sonuç olarak, Iğdır ili göçerlerinin mera, yaylak ve kışlakların kullanımını 4342 sayılı mera kanunu kapsamına uygun olarak yaptıkları ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği konusunda tecrübeli ve bilinçli oldukları söylenebilir.