II. Abdülhamid döneminde Balıkesirli mülki görevliler hakkında bir inceleme (sicill-i ahval kayıtlarına göre 1879 -1909)

YÜKSEK L SANS TEZ ÖZETII. ABDÜLHAM D DÖNEM NDE BALIKES RL MÜLK GÖREVL LERHAKKINDA B R NCELEME(S C LL- AHVAL KAYITLARINA GÖRE 1879 -1909)SERAP SUNAYTAR H ANAB L M DALIAfyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüMayıs 2007Danışman: Prof. Dr. Adnan Ş ŞMANII. Mahmud ve onu izleyen Tanzimat dönemi, idarû, siyasû, sosyal, kültürel,ekonomik alanlarda son derece büyük değişimlerin ve gelişimlerin yaşandığı birsüreçtir. II. Abdülhamid devri de, bürokratik teşkilatlanmadaki reformlar dolayısıylaTanzimat reformlarının gelişerek devam ettiği bir dönem olmuştur. Bu açıdan bir bütünoluşturan XIX. Yüzyıl reformları, ülke genelinde askerû, mülkû, idarenin bütünalanlarında merkeziyetçi bir zihniyet ve beraberinde bu türden düzenlemeler getirmiştir.Merkezileşme, devlet teşkilatında meydana gelen değişim ve büyümeye bağlı olarakbürokratik kadrolar da her geçen gün biraz daha genişlemiştir. XVIII. Yüzyıl sonlarındamerkez ve taşra teşkilatının toplamı yaklaşık 2.000 kişi olarak tahmin edilen Osmanlıresmû hizmet kadrosunun sayısı II. Abdülhamid döneminde 35.000 kişiye ulaşmıştır.Osmanlı Devlet idaresinde müesseseleşmenin daha da arttığı, bürokrasininuzmanlaştığı ve gittikçe daha fazla merkeziyetçi bir görünüm kazandığı II. Abdülhamiddevrinde, personel istihdamı hususunda köklü bir takım değişiklikler yapılmıştır. Budeğişimlerin neticesinde, Müslim ve gayrimüslim Osmanlı uyruklarını kapsayan sonderece karmaşık ve kozmopolit bir bürokrasi ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada Sicill-iAhvâl kayıtlarına dayanarak, taşra bürokrasisi ve özellikle Hamidiye bürokrasisindekiçok uluslu memur yapısıyla, hacimce gittikçe artan resmi personel kadrosunun birkesiti olan Balıkesir doğumlu memurlar incelenmiştir.Bu yeni politikaların anlaşılmasının önemli bir boyutunu teşkil eden Sicill-iAhvâl Defterleri, birkaç memur kuşağını kapsamaktadır. Ancak, bazıları daha II.Abdülhamid tahta çıkmadan memuriyete başlayan Balıkesir´li memurların tümü SultanAbdülhamid devrinde hizmet etmişlerdir. Bunlardan baba-oğul sicillerde kayıtlarıolanlar mevcuttur. Hatta bazıları, halef selef ilişkisi içerisinde aynı dairede görevyapmışlardır.lk kez II. Abdülhamid döneminde düzenli olarak tutulmaya başlanan bupersonel kayıtları incelendiğinde, Hamidiye bürokrasisinin oldukça renkli bir yapıyasahip olduğu görülür. Müslim gayrimüslim farkı gözetilmeksizin, sadece büyükmemurlar değil, daha küçük rütbeli Balıkesir´li memurlar bile rotasyon düzeniyleOsmanlı Devleti´nin Doğu´dan Batı´ya her köşesine tayin edilerek gezdirilmişlerdir. Bumemurlar arasındaki büyük maaş farklılıkları da Osmanlı ücret politikasınındengesizliğinin bir ifadesidir.