İki savaş arası dönemde silahsızlanma çabalarına bir örnek: Briand-Kellogg paktı

Silahsızlanma, devletlerin askeri kapasitelerini sınırlandırarak uluslararası güvenliği sağlamaya yönelik girişimlerin temelini oluşturmaktadır. Bu bağlamda Briand-Kellogg Paktı, savaşın bir uluslararası politika aracı olarak yasaklanmasını hedefleyen ilk uluslararası hukuk metinlerinden biridir. 1928 yılında imzalanan bu antlaşma, savaşın meşruiyetini ortadan kaldırmayı ve devletleri barışçıl yollarla çözüm aramaya yönlendirmeyi amaçlamıştır. Söz konusu pakt, savaşın hukuken dışlanması ve devletlerin silahsızlanması sürecinde bir dönüm noktasıdır. Bu tez, Briand-Kellogg Paktı'nı iki savaş arası dönemin silahsızlanma çabaları bağlamında tarihsel analiz yöntemi ile incelemeyi amaçlamaktadır. Tez; Lahey Konferansları, Milletler Cemiyeti, Washington Konferansı ve Locarno Antlaşmaları gibi öncül süreçlerden başlayarak paktın oluşum süreci, maddeleri, hedefleri, genişlemesi, imzacı devletlerin pozisyonları, silahsızlanma üzerindeki etkileri ve başarısızlık nedenlerinin incelenmesini kapsamaktadır. Paktın başarısızlığının ana nedeni olarak 1929 Ekonomik Buhranı ve bu süreçte dünyada yükselişe geçen faşist ideoloji ve militarist düşüncelerin sonucu olduğu düşünülmektedir. Devamında yaşanacak olan İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması, paktın barışı sağlama konusunda başarılı olamadığını ortaya koymaktadır. Bağlayıcı yaptırımların yokluğunun, paktın uygulama düzeyinde yetersiz kaldığını göstermektedir. Bunun yanı sıra paktın maddelerindeki tanımsal eksikliklerin, devletlerin silahlanma faaliyetlerine devam etmesi ve savaşa başvurması noktasında istisnai durumları doğurması da tartışılmıştır. Günümüzde devam eden küresel çatışmalar ve silahsızlanma sorunları karşısında paktın etkisinin yitirildiğini görülmektedir. Bu noktada silahsızlanmaya ve barış merkezli uluslararası düzen arayışına pakt bağlamında eleştirel bir bakış getirilmektedir.