İkili ticaret anlaşmaları ve küresel kapitalizm

Yirmibirinci yüzyıla kadar sürekli krizlerle karşı karşıya kalan küresel kapitalist sistem, görülen her bir kriz sonrası yeni bir modele ihtiyaç duyulması gerektiğini gözler önüne sermiştir. Özellikle Petrol krizinin ardından 1980'li yıllarda uygulamaya konulan neoliberal politikalar ve uluslararası kuruluşların da etkisiyle sistem yirminci yüzyılda hızlı bir gelişme göstermeye başlamıştır. Böylelikle ülkeler ekonomik, siyasal ve sosyo-kültürel açıdan oldukça yakın hale gelmiş ve neoliberal politikalar ile DTÖ'nün hedefleri arasında yer alan uluslararası ticaretin serbestleştirilme amacını gerçekleştirerek küresel ticareti artırmıştır. Küresel ekonomide uluslararası ticaretin serbestleştirilmesini amaçlayan neoliberal politikalar ve DTÖ belli bir süre bu amacını uygulamayı başarsa da yirmibirinci yüzyıla gelindiğinde 2008 Küresel Krizi, 2019 Küresel Salgın Krizi, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD-Çin ticaret savaşının görülmesi ile küresel serbest ticaret aşınmaya başlamıştır. Yirmibirinci yüzyılda yaşanılan gelişmeler ve son dönemlerde DTÖ'nün çok taraflı ticaret düzenlemelerinde bekleneni verememesi karşısında ülkeler ekonomilerini koruma altına almak istediği için korumacı politikalara yönelmeye başlamıştır. Korumacı politikaların yanında ülkeler son dönemlerde dış ticarette ikili ticaret anlaşmalarını tercih etmeye başlamıştır. Ülkeler bu dönemde çoklu ticaret yerine, kendi kurallarının geçerli olacağı ikili ticaret anlaşmalarını imzalayarak ticari ilişkilerini ilerletmeyi amaçlamıştır. Ancak ülkelerin son dönemde yönelmeye başladığı ikili ticaret anlaşmalarının küresel kapitalist sisteme farklı bir boyut kazandıracağı beklentisi ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda tez çalışmasının amacı; yirmibirinci yüzyılda yaşanan olaylar karşısında gerilemeye başlayan küresel ticaret sisteminin ardından, ülkelerin ikili ticaret anlaşmalarına yönelmesi ve bu anlaşmaların küresel kapitalizm üzerinde nasıl bir etkide bulunacağı yönünde olmuştur.