İkili uzun hafıza modelleri: Bazı makroekonomik değişkenler üzerine bir uygulama

Menkul kıymetler borsası ülke ekonomilerinin genel başarısının önemli göstergelerinden birisidir. Hisse senedi piyasalarındaki değişimleri takip ederek büyüme, yatırımlar, enflasyon ve ekonomik krizlerin ekonomiye olan etkilerini anlamak mümkündür. Bu bağlamda, finansal piyasalar açısından etkinlik kavramı da önemlidir. Etkin Piyasa Hipotezi, piyasaya gelen yeni bir bilginin tüm yatırımcılara aynı anda ulaştığını ve buna bağlı olarak menkul kıymetlerin fiyatlarının geçmiş değerlerinden hareketle tahmin edilemediğini ileri sürmektedir. Hisse senedi piyasası getiri ve oynaklığının otokorelasyon fonksiyonlarındaki hiperbolik olarak azalma eğilimi yani yavaş ortalamaya dönme özelliği "uzun hafıza (long memory)" olarak tanımlanmaktadır. Fiyat hareketleri arasındaki uzun dönemli bağımlılık özelliğinin ya da uzun hafızanın varlığı durumunda ise fiyat hareketleri arasında pozitif otokorelasyon söz konusu olmaktadır. Etkin Piyasa Hipotezi' nin tersine, uzun hafıza özelliği durumunda menkul kıymetlerin fiyatları tahmin edilebilir bir yapıya sahip olmaktadır ve fiyatlardaki geçmişe ait eğilim gelecekteki fiyat tahminleri için kullanılabilmektedir. Bu çalışmada Türkiye ve küresel ekonomide gittikçe artan bir ağırlığa sahip olan gelişen ülkeler (D-8) arasından seçilen Malezya, Endonezya, Pakistan gibi ülkelerin borsa endeks getiri ve oynaklıklarındaki uzun hafıza özellikleri analiz edilmekte, Etkin Piyasa Hipotezi'nin gelişen gerçek bir piyasada nasıl sonuç verdiği incelenmektedir. Ayrıca söz konusu ülkelerin hisse senedi piyasası endeks getirilerindeki uzun hafıza özelliğinin varlığı için simetrik ve asimetrik ARFIMA-FIGARCH model türleri Normal, Student-t, GED ve Skewed-Student-t dağılımı gibi farklı dağılım varsayımları altında tahmin edilmektedir. Sonuçlar söz konusu ülkeler için özellikle hisse senedi getiri oynaklıklarında uzun hafıza özelliğinin bulunduğunu ve şokların etkisinin asimetrik olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgulara göre, oynaklığın öngörülebilir yapıda olması tüm hisse senedi piyasalarının zayıf formda etkinsiz olduklarını ifade etmektedir. Sonuç olarak, söz konusu ülkelerin hisse senedi piyasaları ile ilgili teknik analizlerin geçerli olabileceğini söylemek mümkün olmaktadır.