İkinci ürün soyada (Glycine max. Merill L.) farklı gelişim dönemlerinde yapılan insektisit uygulamalarının verim ve verim unsurları üzerine etkisinin araştırılması

Bu çalışma, ikinci ürün soyada (Glycine max. merill L.) farklı gelişim dönemlerinde yapılan insektisit uygulamalarının verim ve verim unsurları üzerine etkisinin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Diyarbakır ilinde 2020 yılında, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma alanında tesadüf blokları deneme desenine göre, üç tekrarlamalı olarak kurulup yürütülmüştür. Araştırmada 4 farklı gelişme döneminde (1.Vejetatif dönem, 2. Generatif dönem, 3. Olgunlaşma dönemi, 4. Kontrol uygulaması) insektisit uygulaması yapıldı. Farklı gelişim dönemlerinde uygulanan insektisitlerin soya üzerinde etkilerinin belirlenmesi amacıyla verim parametrelerinden bitki boyu, boğum sayısı, bitki başına bakla sayısı, tohum sayısı, ilk bakla yüksekliği, bakla uzunluğu, yaprakta klorofil miktarı, 100 tohum ağırlığı, tohum verimi tespit edilerek, kalite hakkında önemli bilgiler veren protein, yağ ve yağ asitleri kompozisyonları saptanmıştır. Tarla koşullarında yürütülen deneme sonucunda; Bitki boyu, boğum sayısı, bitki başına bakla sayısı, bitki başına tohum sayısı, ilk bakla yüksekliği, bakla uzunluğu, verim, yağ oranı ve protein oranı üzerine etkileri önemli görülürken, yağ asitleri kompozisyonu üzerindeki etkisi önemsiz görülmüştür. Bitki boyu 62,30-73,73 cm, boğum sayısı 10-14,04 adet/bitki, bitki başına bakla sayısı 55,19-92,58 adet/bitki, tohum sayısı 171,17-276,61 adet/bitki, ilk bakla yüksekliği 10-10,80 cm, bakla uzunluğu 1,81-2,13 cm, 100 tane ağırlığı 9,97-11,10 g, tohum verimi 227,06-345,50 kg/da, protein %26,68-27,01, yağ oranı %17,77-20,06 değerleri arasında belirlenmiştir. Yağ asitleri kompozisyonu bakımından uygulamaların etkisi önemsiz görülmüştür. Oleik (%26,68-27,01), linoleik (%38,93-39,51), palmitik (%6,88-7,64), stearik asit oranı (%7,57-7,78), miristik (%0,13-0,15), araşidik (%0,87-0,95) arasında değiştiği saptanmıştır. Bu çalışmada ikinci ürün soya üretiminde hem verim bileşenleri hem de kalite özellikleri açısından insektisit uygulamalarının ön plana çıktığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Soya, insektisit, tohum, verim