İlaç aşırı alımı ile acil servise başvuran hastaların psikiyatrik durumlarının incelenmesi

Giriş ve Amaç: Acil servislere ilaç aşırı alımı nedeniyle yapılan başvurular, acil başvuruları içinde önemli bir yer tutmaktadır. Psikiyatrik hastalıklar, bu tür acil durumların ortaya çıkmasında belirleyici bir faktör olabilir. Bu hastalar genellikle ilk etapta acil tıp hekimleri tarafından değerlendirilir ve tedavi süreci genellikle medikal ve ruhsal tedavilerin bütünleşmiş bir şekilde planlandığı multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Bu çalışmamızda, acil servise ilaç aşırı alımı nedeniyle başvuran hastaların demografik özelliklerini ve ruhsal durumlarını değerlendirmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada; 1 Ocak 2018 ve 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Acil Servisi'ne aşırı dozda ilaç alımı nedeniyle başvuran hastalar, hastane bilgi yönetim sistemi kullanılarak retrospektif olarak taranmıştır. Çalışmaya 18 yaş ve üzeri, verilerinde eksiklik bulunmayan hastalar dâhil edilmiştir. Hastaların demografik verileri, başvuru anındaki vital bulguları, aldıkları ilaçların grupları ve ilaç miktarı bilgileri, konsültasyon bilgileri, ilaç alım nedenleri, daha önceki ilaç aşırı alım öyküleri, psikiyatrik hastalık öyküleri, psikiyatrik durumları, verilen tedavi bilgileri, ilacın toksik dozda olup olmadığı, acil servis takipleri ve sonlanımları değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan 769 hastanın 267'sinin erkek (%34,7), 502'sinin (%65,3) kadın olduğu saptandı. Hastaların ortalama yaş değerinin 31,68±12,44 yıl olduğu bulundu. Hastaların 604'ünün (%78,5) intihar amacıyla ilaç aldığı tespit edildi. Hastaların 185'inde (%24,1) daha önce ilaç aşırı alım öyküsü ve 365'inde (%47,5) psikiyatrik hastalık öyküsü bulunduğu belirlendi. Hastaların 627'sinden (%81,5) psikiyatri konsültasyonu istendi. Psikiyatri konsültasyonu istenen hastaların ruhsal durumları değerlendirildiğinde; 447 hastada (%71,3) dürtüsel intihar girişimi, 44 hastada (%7) depresif bozukluk düşünüldü. Hastaların almış oldukları ilaç gruplarına göre dağılımı incelendiğinde; 215 hasta (%14,8) tek başına Non Steroidal Antienflamatuar İlaçlar (NSAİİ) ya da NSAİİ kombinasyonları, 68 hasta (%4,7) parasetamol kombinasyonları, 92 hasta (%6,3) tek başına parasetamol içeren ilaçlar, 219 hasta (%15,1) antidepresan, 127 hasta (%8,7) antipsikotik grubu ilaç aldığı belirlendi. Tedavi olarak 227 hastaya (%29,5) sadece aktif kömür, 177 hastaya (%23,0) aktif kömür ve gastrik lavaj beraber uygulanırken; 202 hastaya (%26,3) sadece semptomatik tedavi verildi. Hastaların 262'sinin (%34,1) toksik dozda ilaç aldığı, 455'inin (%59,2) ise toksik olmayan dozda ilaç aldığı görüldü. Acil servise en sık başvuru yaz aylarında olurken (%26,3), hastaların acil serviste ortalama kalış süresi 250,35±332,56 dakika olarak saptandı. Hastaların sonlanımlarına bakıldığında, 199'u (%25,9) taburcu olurken, 136'sı (%17,7) hastaneyi izinsiz terk etti. 61 hasta (%7,9) yoğun bakımlara yatarken, 338 hastanın (%43,9) servis yatışı gerçekleşti. 35 hasta (%4,6) ise başka bir sağlık kuruluşuna sevk edildi. Sonuç: İlaç aşırı alımı nedeniyle acil servise başvuran hastaların yönetimi zorlu ve multidisipliner bir süreçtir. Bu hastaların psikiyatrik değerlendirmeler aracılığıyla ruhsal sağlık kontrollerini daha sık yapmak, tedaviye uyumlarını artırmak ve ilaç aşırı alımının tekrarını önlemeye yönelik daha fazla strateji geliştirmek doğru bir yaklaşım olacaktır.