İlköğretim 5.-8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirlerin, öğrencilerin estetik gelişimine katkısı ve Türkçe öğretim programına uygunluğu

Eskiden felsefenin bir alt dalı iken zamanla felsefeden ayrılarak bağımsız bir bilim hâline gelen, kendine ait yasaları, kavramları, inceleme alanları bulunan ve kısaca "sanatta ve hayatta güzelliğin bilimi" şeklinde tanımlanabilecek estetik, edebiyatın bir kolu olan şiir ile yakından ilişki kurulabilecek bir bilim dalıdır. Böyle bir ilişkinin kurulabilecek olması da araştırmamızın "estetik" ve "şiir" ekseninde gelişmesine ortam hazırlamıştır. Türkçe Öğretim Programındaki amaç ve kazanımlara ulaşılmasında, öğrencilerin söz varlığının geliştirilmesinde, temel dil becerilerinin ve estetik değerlerin kazandırılmasında, kültürel değerlerin gelecek nesillere aktarılmasında, dilinin özelliklerini tanıyan ve dil bilincine sahip öğrencilerin yetiştirilmesinde metinlere; tür bağlamında bakıldığında ise ders kitaplarına seçilen şiirlere önemli görevler düşmektedir. Özellikle öğrencilere estetik bir bakış açısı ve duyarlılığın kazandırılması için bu şiirlerin, Türkçenin en güzel örneklerinden seçilmesi gerekir. Bu sayede çocuk, şiir alanında güzelle karşılaşmış olacak ve dünyaya bakış açısı da güzeli arama yönünde olacaktır. Söz konusu çalışma nitel bir araştırmadır. Araştırma esnasında kaynakçada belirtilen kaynaklar taranmıştır. Bu araştırmada doküman inceleme tekniği ile MEB yayınevine ait Türkçe ders kitaplarındaki şiirler incelenmiştir. Bilindiği üzere 2006'dan itibaren ülkemizde yapılandırmacılık gibi çağdaş akımlar uygulamaya konulmuştur. Eskiden öğrenciler bilginin hazır alıcısı durumundayken yapılandırmacılıkla birlikte araştıran, sorgulayan, derse aktif katılan, üreten durumuna gelmiştir. Öğrencilerin konumunun değişmesi öğretmenlerin de ders işleyişinde kimi değişikler meydana getirmiştir. Öğretmenler, eskiden olduğu gibi bilgiyi doğrudan sunmak yerine sezdirme yoluyla öğrencilerin bilgiye ulaşmasında rehber olmuşlardır. Yapılandırmacılığın bir yansıması da Türkçe ders ve çalışma kitaplarına olmuştur. Kitaplar aracılığıyla öğrencilerden metinler hakkında tahminlerde bulunmak, yorum yapmak ve dört öğrenme alanında kendisini geliştirmek gibi beceriler ve davranışlar beklenmektedir. Türkçe çalışma kitaplarına bakıldığında şiir türündeki metinlere yönelik şiirin ana duygusunu bulma, şiir türüyle düzyazı türlerini ayırt etme, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin şiire katkılarını belirleme, okunan şiirden yola çıkarak farklı türde yazılar yazma, söz konusu şiirde hangi sanatların kullanıldığını tespit etme gibi doğrudan şiir türüyle ilgili etkinliklere yer verildiği görülmektedir. Bu araştırmanın problem cümlesini "İlköğretim 5.-8. Sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirlerin öğrencilerin estetik gelişimine katkısı ve Türkçe Öğretim Programına uygunluğu nedir?" sorusu oluşturmaktadır.Söz konusu çalışma ilköğretim 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki şiirleri çeşitli açılardan analiz etmeyi, şiirlerde yer alan unsurları ve şiirlerin Türkçe Öğretim Programındaki kazanımlara uygunluğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçlara ulaşabilmek için Aktaş'ın (2011) belirlediği şiir çözümleme başlıklarından ve Cemiloğlu'nun (2004: 65-67) "Duyguya Dayalı Türlerin Öğretimi" kısmında belirttiği "Varlıklar", "Sıfatlar", "Başlık" bölümlerinden yararlanılarak Türkçe ders kitaplarında yer alan şiirler "yapı", "tema", "dil", "başlık", "varlıklar", "sıfatlar, zamirler ve fiiller", "ahenk", "kendini sözlü / yazılı olarak ifade etme alışkanlığı kazanma" ve "şiirlerin Türkçe Öğretim Programındaki kazanımlarla bağlantısı" gibi başlıklar altında incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Estetik, güzel, şiir, yapılandırmacılık, Türkçe ders kitapları, Türkçe Öğretim Programı.