Ilköğretim okullarında örgütsel ayrımcılık ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerine etkisi

Bu araştırmada ilköğretim okullarında görevli öğretmenlerin görüşlerine dayanarak yöneticilerin uyguladığı örgütsel ayrımcılık düzeyleri; cinsiyet, istihdam türü ve siyasi görüş boyutlarına göre belirlenmiş ve bu faktörün öğretmen tükenmişliğine etkisi incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2010?2011 eğitim-öğretim yılında Sultangazi ilçesindeki ilköğretim okullarında görev yapan 1325 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise evrenden random olarak 302 öğretmen seçilerek belirlenmiştir. Araştırma, karşılaştırmalı ilişkisel tarama türünde olup önce ilgili literatür taranmış, ardından uygulanan ayrımcılık düzeyini ölçmek için araştırmacı tarafından Örgütsel Ayrımcılık Ölçeği hazırlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Tükenmişlikle ilgili veriler önceden geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan ?Maslach Tükenmişlik? ölçeği ile toplanmıştır. 5'li Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Kullanılan ölçme araçlarıyla elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 istatistik programı kullanılmıştır. İlköğretim öğretmenlerinin, okul yöneticilerinin örgütsel ayrımcılık uygulama düzeylerine yönelik algıları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, öğretmenlerin, okul yöneticilerinin örgütsel ayrımcılık uygulama düzeylerine yönelik algıları ile tükenmişlik düzeylerinin; cinsiyet, medeni durum, branş açısından anlamlı bir farklılık sergileyip sergilemediğini belirlemek için ?t testi? kullanılmıştır. Öğretmenlerin, okul yöneticilerinin örgütsel ayrımcılık uygulama düzeylerine yönelik algıları ile tükenmişlik düzeylerinin; yaş, eğitim durumu ve istihdam türü değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık sergileyip sergilemediğini belirlemek amacıyla ise ANOVA kullanılmıştır. İlköğretim öğretmenlerinin, yöneticilerinin örgütsel ayrımcılık uygulama düzeylerine yönelik algıları incelendiğinde ayrımcılığın üç alt boyutuna ve toplam ayrımcılık uygulanma düzeyine ilişkin görüşlerinin kararsız olduğu, tükenmişlik düzeylerine ilişkin bulgulara bakıldığında ise Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma boyutlarında orta, Kişisel Başarı boyutunda ise yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları görülmektedir. İlköğretim okullarında örgütsel ayrımcılık uygulanma düzeyi ile öğretmenlerin tükenmişlikleri arasında anlamlı ilişkiye rastlanmaktadır. İstihdam türü, cinsiyet, siyasi görüş ve üç boyutta toplam ayrımcılığın uygulanma seviyesinin artması öğretmenlerde duygusal tükenme ve duyarsızlaşmayı arttırdığı saptanılmıştır. Cinsiyet ve siyasi görüş boyutlarının artmasıyla ise öğretmenlerin kişisel başarılarına ilişkin algıları düşmektedir.Anahtar Kelimeler: Örgütsel Ayrımcılık, Tükenmi?lik, Yönetici, Öğretmen, ?lköğretim Okulu.