İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarısının değerlendirilmesi

Okuduğunu anlama, metni okuma, anlama, işleme ve hatırlamayı içeren karmaşık bir bilişsel süreçtir. Bu beceri, bireyin okuduğu metinden anlam çıkarabilmesi ve öğrenme gerçekleştirebilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Türkiye'nin uluslararası ölçekte yapılan değerlendirmelerdeki okuduğunu anlama performansının düşük olması, bu alanda yapılacak uygulamalı araştırmaları gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, PIRLS sınıflamasına dayalı okuma etkinliklerinin ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarısına etkisini incelemektir. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma desende yürütülmüştür. Nicel boyutta, ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen; nitel boyutta ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda, deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilere, uygulamanın başlangıcında ve sonunda, PIRLS'in dört bilişsel düzeyini temel alan Okuduğunu Anlama Testi uygulanmıştır. Ayrıca, süreç boyunca öğrencilerin gelişimini izleyebilmek amacıyla bir izleme testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise yalnızca deney grubunda yer alan öğrenci ve öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler, sınıf içi gözlemlerle desteklenmiştir. Deney sürecinde, ders kitabındaki metinlere yönelik olarak PIRLS'in dört bilişsel düzeyine uygun biçimde hazırlanmış açık uçlu sorulardan yararlanılmıştır. Ön test, son test, izleme testi ve metin altı sorulara verilen öğrenci yanıtları, dereceli puanlama anahtarları kullanılarak puanlanmış, SPSS programı ile analiz edilmiştir. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde İstanbul'un Kağıthane ilçesindeki iki devlet okulunda öğrenim gören toplam 79 üçüncü sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel bulguları, deney grubundaki öğrencilerin son test puanlarında anlamlı bir artış olduğunu ve bu artışın kontrol grubuna kıyasla daha yüksek düzeyde gerçekleştiğini ortaya koymuştur. Nitel bulgular ise öğrencilerin yalnızca bilişsel alanlarda değil, aynı zamanda duyuşsal yönden de belirgin gelişmeler gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Bu doğrultuda, PIRLS temelli okuma etkinliklerinin öğrencilerin okuduğunu anlama başarısının geliştirilmesinde etkili bir araç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Okuduğunu Anlama Başarısı, Program Değerlendirme, Geri Bildirim, Üst Düzey Düşünme Becerileri