İlkokul 4. sınıf düzeyinde on kök değerin varlığının ders materyalleri ve öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf düzeyindeki ders materyallerinde yer alan on kök değerin dağılımını belirlemek ve ilkokul öğretmenlerinin değerler eğitimi hakkındaki görüşlerini saptamaktır. Bu hedefe ulaşabilmek için nitel bir araştırma yöntemi olan durum çalışması (case study) tercih edilmiştir. Araştırma kapsamında, verilerin toplanmasında iki farklı teknik kullanılmıştır. İlk olarak, ilkokul 4. sınıf ders materyallerinin on kök değer açısından incelenmesi amacıyla doküman analizi tekniği kullanılmış; ikinci olarak ise öğretmenlerin değerler eğitimi ile ilgili görüşlerini almak için görüşme tekniği uygulanmıştır. Ders materyallerinin seçimi aşamasında, ilkokul 4. sınıf düzeyine ait ders kitapları, çalışma kitapları ve e-kitaplar incelenmiştir. Öğretmen görüşmelerinde ise, farklı sosyoekonomik düzeylere sahip okullardan, farklı kıdem ve cinsiyetlerdeki 20 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla görüşler toplanmıştır. Ders materyallerine yönelik elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz, öğretmen görüşmelerinden elde edilen verilerde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmanın doküman incelemesi ile elde edilen verilerinin sonucunda, on kök değer sıklığının en çok Türkçe ve sosyal bilgiler ders materyallerinde olduğu; en çok rastlanılan vatanseverlik ve özdenetim kök değerleriyken; en az ise sabır ve dürüstlük kök değerlerinin yer aldığı görülmektedir. Bu durum bazı ders materyallerinde on kök değerin aktarımının yoğun olduğunu ve ders materyallerinin tümünün kök değerler açısından yeterince kapsamlı olmadığını, en çok ve en az kullanılan değerler arasında büyük bir fark olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde, öğretmenlerin büyük bir kısmı değerler eğitiminin, öğrencilerin karakter gelişimi ve toplumsal düzenin sağlanması açısından önemli olduğunu belirtmiş, ancak yalnızca okulda verilen değerler eğitiminin yeterli ve etkili olmadığı görüşünü dile getirmişlerdir. Çoğu öğretmen, aile katılımı olmadan okulda verilen değerler eğitiminin öğrencilerin davranışlarına yansımasının sınırlı olacağını vurgulamıştır. Ayrıca, öğretmenler, değerler eğitiminin en büyük sorununu aile katılımının eksik olmasına bağlamışlardır. Öğretmenlerin büyük bir kısmı, değerler eğitimi sürecinde en çok örnek olay yöntemini kullandıklarını ve bu yöntemle günlük yaşamdan örnekler sunduklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenlerin büyük bir kısmı, on kök değerinin gerekli olduğunu kabul etmekle birlikte, eğitim programlarında başka değerlerin de yer alması gerektiğini dile getirmiştir. Elde edilen bulgular doğrultunda öneriler oluşturulmuştur.