İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin analitik düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Bu çalışma, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin analitik düşünme beceri düzeylerini belirlemek ve bu düzeylerin çeşitli demografik ve çevresel değişkenler açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda öğrencilerin cinsiyet, ebeveyn eğitim düzeyi, evde teknolojik araçlara erişim, kişisel oda sahibi olma durumu, okuma ve eğitsel etkinlik alışkanlıkları gibi faktörlerin analitik düşünme becerileri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılı içerisinde Afyonkarahisar il merkezinde bulunan yedi farklı ilkokulda öğrenim görmekte olan toplam 600 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama süreci 2023-2024 Eğitim Öğretim yılının 2. döneminde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, Kocaman (2021) tarafından geliştirilen ve toplam 29 maddeden oluşan "Analitik Düşünme Becerileri Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek; sıralama, sınıflama, karşılaştırma değerlendirme olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Öğrencilerin ölçekten elde ettiği toplam ve alt boyut puanları, analitik düşünme düzeylerini belirlemede temel alınmıştır. Verilerin analizinde normallik testleri yapıldıktan sonra iki grup arasındaki farklar için bağımsız örneklem t testi, üç ve daha fazla grubu karşılaştırmak amacıyla ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA testinde anlamlı fark bulunan değişkenlerde farkın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla Tukey HSD testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, cinsiyet değişkeni açısından kız öğrencilerin analitik düşünme puanlarının erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, ebeveyn eğitim düzeyinin lisansüstü olduğu gruplarda, evde bilgisayar/tablet bulunan öğrencilerde, kendi odası olan öğrencilerde, bilimkurgu kitabı okuyan, zekâ oyunu oynayan ve hobi sahibi olan öğrencilerde analitik düşünme becerileri anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Ölçeğin dört alt boyutu bakımından da benzer eğilimler gözlemlenmiştir. Diğer yandan, yaşanılan yerleşim yeri, izlenilen TV program türü ve dershaneye gitme durumları açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır