İlkokul matematik dersi öğretim programında okuduğunu anlama becerisiyle ilişkili kazanımlara ulaşmada yaşanan sorunların belirlenmesi

Araştırmada; ilkokul ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf matematik dersi öğretim programında ulaşılması konusunda sorun yaşanan okuduğunu anlamayla ilişkili kazanımların belirlenmesi, süreçte yaşanan sorunların ve sürece ilişkin çözüm önerilerinin öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden biri olan açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Kütahya ili Tavşanlı ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda 2020-2021 eğitim-öğretim yılı içerisinde görev yapmakta olan 167 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Nitel veriler için katılımcıları ise bu örneklemden maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemiyle belirlenen 15 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf öğretmenlerine yönelik hazırlanan kazanımların gerçekleşme düzeyini belirleme anketleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde, betimsel istatistik tekniklerinden frekans ve yüzde hesaplamaları yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise tümevarımsal içerik analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara dayalı olarak, ikinci sınıf matematik dersi öğretim programında yer alan okuduğunu anlamayla ilişkili kazanımların %20'sine, üçüncü sınıf kazanımlarının %30'una, dördüncü sınıf kazanımlarının ise %50.87'sine tamamen ulaşıldığı belirlenmiştir. Ulaşılması konusunda sorun yaşanan kazanımların çoğunluğunun "sayılar ve işlemler" ile "ölçme" öğrenme alanlarında yer aldığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda tamamen ulaşılamadığı belirlenen kazanımların; daha çok doğal sayılarla toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemi gerektirdiği, uzunluk ve sıvı ölçmeyi içerdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel bulgulara dayalı olarak, okuduğunu anlama ve problem çözme gibi bilişsel becerilerin yetersizliğinin; yeteriz kitap okuma alışkanlığı ve motivasyon, ezbere yönelme eğilimi, matematiğe yönelik kaygı ve olumsuz tutum gibi duyuşsal özelliklerin okuduğunu anlamayla ilişkili kazanımlara ulaşmayı güçleştiren öğrenci kaynaklı etmenler olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra bireysel farklılıkları dikkate almayan öğretmen uygulamalarının, öğrenci düzeyine uygun, açık ve anlaşılır olmayan kazanım ifadelerinin, gerçek yaşamla ilişki kurmayı güçleştiren soyut içerik yapısının, yetersiz kaynak, materyal ve aile katılımını içeren uygulama çevresinin kazanımlara ulaşmayı güçleştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Sorunların çözümüne yönelik öneriler doğrultusunda; okuduğunu anlamayı destekleyen bilişsel becerilerin gelişimine, beceri kazanımını destekleyici ve değerlendirici öğretim uygulamalarına, açıklayıcı ve yönlendirici program yapısına ve destekleyici uygulama çevresine gereksinim duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Okuduğunu anlama becerisi, Matematik dersi öğretim programı, Öğrenme kazanımı, Sınıf öğretmeni