İlkokul öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerinin ve okuma alışkanlıklarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri, okuma alışkanlıkları ve kişisel değişkenleri arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaktır. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Katılımcılar, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Hakkâri/Merkez'de bulunan bir ilkokulda okumakta olan 3. ve 4.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, İlkokul Öğrencileri İçin Okuma Alışkanlığı Ölçeği (OA) ve Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği (EDÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin %43'ü kızlardan oluşurken, %57'si erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrencilerin yaşları 7 ile 11 arasında değişmektedir. %60 3. sınıf öğrencisi, %40 4. sınıf öğrencisi katılmıştır. Veriler, t-testi, tek yönlü varyans analiz ve pearson korelasyon kullanılarak analiz edilmiştir Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin EDÖ ve OA'dan aldıkları puanlar ve bu ölçeklerin alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmamıştır (p>0.05). EDÖ yanlılık alt boyutundan alınan puanlar cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). Kız öğrencilerin yanlılık puanları, erkek öğrencilerden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Öğrencilerin OA'ya ilişkin analiz sonuçları; okuma deneyimi, aile tutumları ve OA toplam puanlarının cinsiyetlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Kız öğrencilerin okuma deneyimi, aile tutumu ve OA toplam puanları erkek öğrencilerin puanlarına kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Öğrencilerin EDÖ toplam puanları yaşlarına göre anlamlı farklılıklar göstermemektedir (p>0.05). Öğrencilerin EDÖ olgunluk ve meraklılık alt boyutlarına ilişkin puanları sınıf düzeyine göre anlamlı farklılıklar göstermektedir (p<0.05). 4. sınıf öğrencilerinin olgunluk puanları ile, meraklılık puanları 3. sınıf öğrencilerinin puanlarından anlamlı düzeyde yüksektir. EDÖ diğer alt boyutları yaşa göre anlamlı farklılıklar göstermemiştir (p>0.05). Öğrencilerin OA sınıflarına göre bireysel tutum, okuma deneyimi ve okuma alışkanlığı toplam puanları anlamlı farklılıklar göstermektedir (p<0.01). 3. sınıf öğrencilerinin bireysel tutum puanları ile okuma deneyimi puanları 4. sınıf öğrencilerinin puanlarından anlamlı düzeyde yüksektir. Benzer şekilde 3. sınıf öğrencilerinin OA toplam puanlarının da 4. sınıf öğrencilerinin puanlarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin EDÖ puanları yalnızca meraklılık boyutunda anne eğitim seviyelerine göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.05). Öğrencilerin OA toplam puanları ve alt boyut puanları onların anne eğitim seviyelerine göre anlamlı farklılıklar göstermemektedir (p>0.05). Öğrencilerin EDÖ puanları yalnızca yanlılık boyutunda baba eğitim seviyelerine göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0.005). Öğrencilerin OA toplam puanları ve alt boyut puanları baba eğitim seviyelerine göre anlamlı farklılıklar göstermemektedir (p>0.05).