İlkokul öğrencilerinin ve öğretmenlerinin başarıya, başarısızlığa, başarı ve başarısızlık korkusuna ilişkin metaforik betimlemeleri

Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin ve öğretmenlerinin başarıya, başarısızlığa, başarı ve başarısızlık korkusuna ilişkin metaforik betimlemelerini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemine sahip bu tezde olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Veriler, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Kütahya'da bulunan dört ilkokulda görev yapan öğretmenler ve bu öğretmenlerin öğrencilerinden elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu sekiz ilkokul öğretmeni ve 48 ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanması için, araştırmacı tarafından Öğretmen Görüşme Formu ve Öğrenci Görüşme Formu hazırlanmıştır. Literatüre dayalı geliştirilen yarı-yapılandırılmış görüşme formlarına, uzman görüşü alınarak ve pilot çalışma yapılarak son hâli verilmiştir. Araştırmada veri toplamak için öğrencilerle odak grup görüşmeleri, öğretmenlerle bireysel görüşmeler yapılmış ve ses kaydı alınmıştır. Yapılan görüşmeler sonrasında elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Yapılan içerik analizi sonucunda başarı olgusuna ilkokul öğretmenlerinin "mutluluk", "sorumluluk" ve "dikkat çekme", ilkokul öğrencilerinin ise "çabanın sonucu", "mutluluk" ve "süreklilik" anlamlarını yükledikleri; başarısızlık olgusuna ilkokul öğretmenlerinin "sorumluluktan kaçınma" ve "canlılık kaybının nedeni", ilkokul öğrencilerinin ise "akademik yetersizlik", "korkunun nedeni", "eksik hissetme", "derse ilgisizliğin/sorumsuzluğun sonucu", "mutsuzluğun nedeni" anlamlarını yükledikleri anlaşılmıştır. Başarı korkusu olgusu ilkokul öğretmenlerine göre "başarılı olmayı daha fazla istememe", "yüksek beklentilerin sonucu", "yanlış ebeveyn tutumlarının sonucu" ve "var olmayan bir duygu" anlamlarına gelirken ilkokul öğrencilerine göre "hata yapmaktan endişe duyma", "terk edilmekten ve yalnız kalmaktan korkma", "var olmayan bir duygu" ve "acı veren bir duygu" anlamlarına gelmiştir. İlkokul öğretmenleri ve öğrencileri, başarısızlık korkusunu, "aşağılık kompleksinin nedeni" ve "başarısızlıktan ve başarısızlığı sürdürmekten korkma" olarak anlamlandırmışlardır. İlkokul öğretmenlerinin başarı korkusuna ve başarısızlık korkusuna yönelik çözüm önerileri arasında daha çok psikososyal destek dikkat çekmiştir. Anahtar Kelimeler: Başarı, başarısızlık, başarı korkusu, başarısızlık korkusu, metaforik betimleme, ilkokul