İlkokul ve ortaokul öğrencilerinde mizah tutumunun gelişimi: 4-8. sınıf öğrencileri özelinde

Bu çalışmanın temel amacı ilkokul ve ortaokul düzeyindeki öğrencilerin mizaha karşı tutumlarını belirleyerek kültür ve çevre etkisiyle birlikte öğrencilerin bilişsel düzeylerinin mizah ilgisine ve tercihlerine olan etkisini ortaya koymaktır. Bu araştırmada İlkokul ve ortaokul öğrencilerinin mizaha karşı tutumlarının gelişimi nasıl oluşmaktadır Öğrencilerin mizaha karşı tutumları ve ilgileri neye göre şekillenmekte ve değişiklik göstermektedir? Sorularına cevap arandı. Bu bağlamda araştırmanın amaç, problem ve hedeflerine uygun olarak belirlenen çalışma grubuna on beş maddelik Kişisel Bilgi Formu, otuz iki maddelik Mizah Tutum Ölçeği, her sınıf düzeyi için ayrı ayrı belirlenen altı farklı fıkra ve bu fıkralara ait dört soruluk Akademik Başarı Testi ve dört soruluk Mizah İlgi Formu uyguladı. Çalışmanın başka bir amacı da ilk defa bu araştırma için hazırlanıp uygulanan Mizah Tutum Ölçeği?nin geçerlik ve güvenirliğinin ilkokul ve ortaokul öğrencileri üzerinde sınanmasıdır. Bu amaçla geliştirilen Mizah Tutum Ölçeği, çalışma öncesinde yaşları 9 ila 15 arasında değişen, ( X = 11,67) 56?sı kız, 44?ü erkek (4., 5., 6., 7. ve 8. sınıf) toplam 100 ilkokul ve ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Araştırma verileri SPSS (Statistic Package For Social Science) programı ile çözümlenmiştir. Yapılan ivuygulama sonucunda elde edilen güvenirlik kat sayısı olan Cronbach alfa (?) değeri .84 çıkmıştır. Otuz iki (32) maddeden oluşan Mizah Tutum Ölçeği beşli likert tipi bir ölçek olup bu ölçek ile elde edilen veriler öğrencilerin mizaha karşı olan tutumlarını ölçmek amacıyla kullanılmıştır. Anket sonuçlarından toplanan veriler bilgisayar ortamında SPSS paket programı ile çözümlenmiş, verilerin frekans, yüzdelik dağılım vb. hesaplamaları yapılmıştır. Sonuçlar Mizah Tutum Ölçeği?nin ilkokul ve ortaokul öğrencileri ile yürütülen çalışmalarda kullanılmaya uygun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma grubunun mizah ilgisini ve yaşa göre mizah tercihlerini belirlemek için Mizah İlgi Formundan faydalanılmıştır. Bunun yanında, öğrencilerin okudukları fıkralara ait karikatür çizmeleri de istenmiş ve elde edilen karikatürler Karikatür Çizimi İnceleme Kriter Formuyla değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada örneklem olarak seçilen İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi İhsan Şerif İlkokulu (4. sınıf), İhsan Şerif Ortaokulu (5., 6., 7. ve 8. sınıf), Hasköy İlkokulu (4. sınıf), Hasköy Ortaokulu (5., 6., 7. ve 8. sınıf), Cemal Artüz İlkokulu (4. sınıf) ve Cemal Artüz Ortaokulu (5., 6., 7. ve 8. sınıf) öğrencileri, aynı zamanda deney grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin mizah gelişim sürecinde; annenin eğitim düzeyi, yaşanılan çevre, sahip olunan kültür, öğrencilerin yaşı ve hazır bulunuşluk düzeyinin etkili olduğu anlaşılmıştır. Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre mizaha karşı tutumlarının daha olumlu olduğu, bununla beraber günlük yaşamda erkek öğrenciler kız öğrencilere göre mizah unsurlarını daha fazla kullandıkları tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi yükseldikçe mizah puanlarının düzeyinde de fark edilir bir artışolduğu belirlenmiştir. Ayrıca cinsiyete göre de mizah puanlarında anlamlı bir farklılık bulunmuş olup bu fark erkek öğrencilerin lehinedir. Öğrencilerin mizah ilgisinin ve mizah tercihlerinin oluşmasında kültürün etkili volduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin mizah tercihlerinin Karadeniz, fabl, hastadoktor (deli) fıkra türlerinden yana olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında Karadeniz fıkralarının Nasreddin Hoca fıkralarına göre daha çok beğenildiği saptanmıştır. Genel anlamda Karadeniz fıkraları en çok beğenilen fıkra türü olduğu, ikinci sırada fabl türü fıkrsların, üçüncü sırada da Bektaşî fıkralarının yer aldığı anlaşılmıştır. Karikatür çizimlerinde de yine aynı fıkralara yönelik daha fazla çizimlerin yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca somut işlemler döneminde buluan öğrenciler ile soyut işlemler döneminde bulunan öğrencilerin karikatür çizimlerinde farklılıklar gösterdiği saptanmış olup bu farklılıklar Fıkra İnceleme Kriter Formundaki maddelere göre incelenerek sonuçları yorumlanmıştır. Farklı disiplinlerle de bağlantılı olan bu araştırma alana özgün bir çalışma kazandırılması bakımından önemlidir. Anahtar Kelimeler: Mizah, Mizah Tutum Ölçeği, Çocuk ve Dil Gelişimi, Karikatür, Fıkra