İlyya Ebu Mâdi'nin şiirinde takdîm ve tehîr güzellikleri (Dîvânu'l- Hamâil örneğinde) / The aesthetics of submission and delay in the poetry of Elia Abu Madi (Diwan al-Khamael as a model)

Araştırma Arap dilinde bilinen, nahiv ve belağat âlimleri arasında meşhur olan bir olguyu (takdim ve tehir) inceliyor. Şu ifadem abartılı olmayacaktır: Bu olgu, arap kelamında en yaygın olgulardandır. Araştırmanın konusu, bu olgunun güzelliğini açıklamak, İliyya Ebu Madi'nin (el-Hamail) divanına göre incelemek. Araştırma üç bölümden oluşacaktır. Bu bölümler şunlardır: Birincisi: Araştırmanın birinci bölümünde, takdim ve tehir ve bunların güzelliğinden ayrıca İliyyâ Ebû Madi'nin hayatı ve son olarak el-Hamail divanından bahsedilmiştir. İkincisi: Belağat ve nahiv âlimlerinin kitaplarında bu olgu hakkındaki görüşleri takdim ve tehir açısından tartışılacaktır. Nahivcileri, eski ve modern olmak üzere iki kategoriye ayırdı, bu nedenle kronolojik sırayı dikkate alınarak eskilerden başlanıldı. Modern olanlardan Halil bin Ahmed el-Farahidi ile başlanıp Sibaveyh'den Zemahşeri'ye kadar devam edildi. Eski gramercilerin konuşmalarının çoğu, takdim ve tehir caizliği ile ilgili olup, özen ve dikkatin manasına değinmişlerdir. Yeni âlimlere gelince, onları üç gramerciyle sınırlandırdım: Fadel Al-Samarrai, Tammam Hassan ve Muhammad Abdel Latif Hamasa. Modern gramercilerin ulaştığı anlamların, retorik bilginlerinden etkilenerek gelişimini gördük... Belağat âlimlerini de aynı şekilde sınıflandırdım, eski belağat âlimlerinden başlayıp, modern olanlara kadar, belağat ilmi, el-Cürcânî ile ortaya çıktığı için bu bölümü açtığım kişi el-Cürcânî oldu, sonra İbnü'l-Esîr ve onlarda anlamların ve güzelliğin nasıl geliştiğini araştırmada göreceğiz. Yeni âlimlere gelince, aralarından Muhammed Ebu Musa ve Muhammed Abdülmuttalib'i seçtim ve Allah'ın izniyle neyin yararlı olduğunu onların önerileriyle göreceğiz. Üçüncüsü: el-Hamail divanı bu olguya göre incelenecek ve bu olgudan kaynaklanan mevcut güzellik, gramerci ve belağatçıların kitaplarında okuduklarımıza göre incelenecektir. Arap üsluplarında yinelenen bu olgunun net bir şeklini sunacak olan bu çalışma, okuyucuyu güzellik konusunda bilgilendirmek ve onları bu güzellikler, takdim ve tehirden gelen kaynakları ve gizli anlamların anlaşılmasında genelde Arapça kelamda ve özelde şiirlerde ne kadar önem taşıdığı konusunda bilgilendirmek amacıyla yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: nahiv, belağat, güzellikler, takdim, tehir, İlya Ebu Madi.