İmalat firmalarında inovasyon ve istihdam: Türkiye örneği

ÖZET Kaçan, B., İmalat Firmalarında İnovasyon ve İstihdam: Türkiye Örneği, Nuh Naci Yazgan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Kayseri, 2024. Gelişen teknoloji, işletmeler arasındaki rekabet savaşını daha sert hale getirmektedir. İşletmelerin varlıklarını uzun süre devam ettirebilmeleri ve karlarını en yüksek seviyeye çıkartmaları günümüz dünyasında daha zor hale gelmektedir. Bunun bir sonucu olarak pazarda varlığını devam ettirmek isteyen işletmeler için inovasyonun vazgeçilmez bir zorunluluk haline geldiği görülmektedir. İnovasyon yapan işletmelerde istihdamın etkisi ya da istihdamı yüksek olan işletmelerin inovasyonu ne derecede yapıp inovasyon süreçlerine ne ölçüde katkıda bulunduğunun incelenmesi bu çalışmanın ana amacını oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında Kurumsal Anketler (World Bank Enterprise Surveys-WBES) veri seti kullanılarak Türkiye özelinde 1361 işletmenin yaşı, büyüklüğü, konumu, kadın işletme sahipliği, kadın yönetici olup olmaması, ihracat artışı, satışların artışı, yabancı sahipliği, çok uluslu firma sahipliği, AR&GE yapısı, eğitim, kalite sertifikasyonları, yurtdışı lisanslar gibi faktörlerin bu işletmelerin inovasyon süreçlerine etkisi analiz edilmiştir. İkinci aşamada ise inovasyon, inovasyona etki sürecinde incelenen faktörlerle beraber sektör engelleri de ele alınarak bu işletmelerdeki istihdam artışına olan etkisi logit yöntemi ile analiz edilmiştir. Bu doğrultuda inovasyona yönelik model değerlendirildiğinde çok kuruluşlu işletme olması, kadın işletme sahipliği, kadın yönetici olması, sertifikasyonları, ihracat, AR&GE yapısı, eğitim ve yabancı sahipliği faktörlerinin inovasyonu etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. İstihdam incelendiğinde ise inovasyon, işletme boyutu, satışlar, konum, işletme yaşı, kadın işletme sahipliği, işletme izin ve lisansları, yolsuzluk, suç, hırsızlık ve düzensizlik, gümrük ve ticaret düzenlemeleri ve vergi oranları faktörlerinin istihdam büyümesi üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma ile inovasyon ve istihdam faaliyetlerini değerlendirirken etkiyen faktörlerin göz önüne alınması, konu ile ilgili çalışacak tüm işletmelere, akademisyenlere ve sektör profesyonellerine ışık tutulması ve süreçlerine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: İnovasyon, İstihdam, Organizasyonel İnovasyon, Lojistik Regresyon, İşletmeler