İmalat işletmelerinde atıl kapasite analizi ve uygulaması

Üretim işletmelerinde atıl kapasite önemli bir problemdir. Atıl kapasite, bir üretim biriminde mevcut olup kullanılmayan kapasitedir. Atıl kapasite çeşitli sebeplerden dolayı ortaya çıkabilir. İşçi devamsızlığı, yönetimin yetersiz ve yanlış kararlar alması ve doğal afetler atıl kapasite nedenlerindendir. Bu çalışmada örnek bir üretim işletmesindeki giriş istasyonunun kapasite kısıtı sebebiyle diğer istasyonlarda üretilemeyen ürünler için atıl kapasite problemi tanımlanmıştır. Bu çalışma ile üretim işletmelerinin kapasite kullanım oranlarını arttırmak için literatüre katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Girdi değişkeni olarak endirekt giderler, direkt giderler, amortisman gideri, üretim miktarı, su ve enerji tüketim miktarı, makine çalışma saati, işçi çalışma saati, işçilik ücreti girilmiştir. Çıktı değişkeni olarak toplam maliyet, atıl kapasite maliyeti ve ek kâr elde edilmiştir. Literatürdeki çalışmalardan farklı olarak atıl kapasite problemi kaynak tüketim muhasebesi ve doğrusal programlama yöntemleriyle çözümlenmiştir. Kaynak tüketim muhasebesi yöntemi ile atıl kapasite maliyeti hesaplanmıştır. Doğrusal programlama yöntemi ile makine yatırımı senaryosunda elde edilebilecek ek kâr ve dışarıdan ürün tedariği senaryosunda oluşacak maliyet hesaplanmış ve senaryoların sonuçları yorumlanmıştır.