İmgenin fenomenolojisi: Sinemasal mekanda bedensiz özne

Mimarlık ve sinema ilişkisini mekan, algı, deneyim ve imge kavramları üzerinden ele alan bu tez, sinemasal mekanlarda yer alan mimari imgelerin izleyici konumundaki bedensiz öznenin deneyimine ve zihinsel durumlarına etkilerini seçilen film üzerinden yorumlamaktadır. Mimari ve sinemasal mekan deneyimlerini öznenin zihninde oluşan imgeler bağlamında tartışan bu tezde, deneyimin öznel yapıya sahip olması nedeniyle araştırma yöntemi olarak fenomenoloji kullanılmıştır. Tezin giriş bölümünde amaç, kapsam ve metodoloji tanıtılmıştır. İkinci bölümde mimarlık ve sinema arasındaki ilişki, tarihçeleri, birbirlerine katkıları ve ortak kullandıkları kavram ve teknikler üzerinden ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise, iki disiplin arasındaki ilişkinin ana kaynağı olan mekan kavramı algı ve deneyim kavramları bağlamında fenomenolojik yaklaşımla sorgulanmıştır. Sinemasal ve mimari mekan deneyimlerinin karşılaştırması analiz edilmiş ve iki disiplinin "yaşanan mekanın" deneyimi bağlamında benzerlik oluşturabilecekleri sonucuna ulaşılmıştır. İmge kavramını mekansal temsiller ve bu temsillerin zihindeki yansımaları olan mekansal imgeler üzerinden ele alan tezin dördüncü bölümü ise imgelerin öznenin mekan deneyimi üzerindeki etkilerini incelemiştir. Sinemasal mekanları fiziki anlamda bedensiz olarak deneyimleyen izleyicinin hareketli imgeler üzerinden nasıl bedenlenmiş ve çok-duyusal bir deneyim yaşadığı araştırılmıştır. Tezin vaka çalışmasında, bedensiz öznenin mekansal fenomenolojisi, sinemadaki imgelerin mekan deneyimine etkisi ve bu imgelerin açığa çıkardıkları duygular ve zihinde oluşturdukları anlamlar, Tarkovsky'nin "Nostalghia" (1983) filmi üzerinden ilk-el fenomenolojik yöntemle tartışılmıştır. Yazar kendi imge deneyimini Juhani Pallasmaa'nın "The Architecture of Image" (2001) eserindeki görüşleri ile çapraz okumalar yaparak yorumlamıştır. Vaka çalışması sonucunda, sinemada mekanın kendisi veya mekansal öğeler olarak duyumsanan mimari imgelerin mekan deneyimine yön verdiği ve imge deneyimin - dolayısıyla sinemasal mekan deneyiminin- tıpkı mimari mekan deneyimi gibi özneden özneye farklılık gösterdiği önerilmiştir.