İmikimod ile oluşturulan sıçan psöriasis modelinde sistemik karvakrolün tedavi edici etkisinin incelenmesi

Psöriasis toplumun yaklaşık olarak %2'sini etkileyen deride eritemli, skuamlı plaklarla karakterize kronik, inflamatuvar bir cilt hastalığıdır. Psöriasis patogenezi karmaşık bir mekanizmaya sahip olup hala araştırmaların sürdüğü bir alandır. Psöriasisin topikal tedavisini uygulamanın zorluğu, konvansiyonel tedavilerin yan etkileri, biyolojik ajanların yüksek maliyeti ve hastalığın kronik seyri psöriasisin hem hastalar hem de devletler üzerindeki yükünü arttırmaktadır. Bu çalışmada; %5 imikimod krem ile psöriasis modeli oluşturulan sıçanlarda sistemik karvakrolün tedavi edici etkisini histopatolojik, immünohistokimyasal, biyokimyasal ve klinik parametreler kullanarak araştırmayı amaçladık. Çalışmada 49 adet sıçan rastgele olarak yedişerli 7 grubu ayrıldı. Negatif kontrol grubu dışındaki tüm sıçanların sırt bölgesine %5 imikimod krem 7 gün boyunca uygulanarak psöriasis modeli oluşturuldu. Yedinci gün sonunda psöriasis modeli oluşturulan bir grup ile hiçbir işlem yapılmayan negatif kontrol grubu, oluşan modelin teyit edilmesi için histopatolojik, immünohistokimyasal, biyokimyasal ve klinik parametreler kullanılarak karşılaştırıldı. Kalan gruplara sırasıyla 100mg/kg/gün serum fizyolojik (SF), 20mg/kg/gün karvakrol, 2mg/kg/hafta metotreksat (MTX), 100mg/kg/gün %5 dimetil sülfoksit (DMSO) ve 20mg/kg/gün karvakrol ile birlikte 2mg/kg/hafta metotreksat bir hafta boyunca intraperitoneal olarak uygulandı. Çalışma sonunda gruplardan elde edilen veriler histopatolojik, immünohistokimyasal, biyokimyasal ve klinik parametreler kullanılarak karşılaştırıldı. Yedinci gün sonunda psöriasis grubunda negatif kontrol grubuna kıyasla hiperkeratoz, parakeratoz, granüler tabakada incelme, akantoz, retelerde uzama, epidermal kalınlık, tümör nekroz faktör- alfa (TNF-α) bulguları anlamlı derecede yüksek bulundu. Ayrıca literatüre paralel olan bu bulgular dışında, xiii psöriasis grubunda negatif kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha fazla folikülit ve dermoepidermal ayrışma izlendi. Bu bulgulara dayanarak psöriasis model oluşumu teyit edildi. Karvakrol grubunda SF grubuna kıyasla parakeratoz, akantoz ve inflamasyon değerleri ile 14. gün psöriasis alan şiddeti indeksi (psoriasis area severity index, PASI) değerleri anlamlı derecede düşük bulundu. DMSO grubunda hiperkeratoz, akantoz, retelerde uzama, epidermal kalınlık değerleri SF grubuna kıyasla anlamlı derecede düşük bulundu. Çalışmamızda 20 mg/kg karvakrol, referans ilaç olan metotreksata göre histopatolojik ve klinik parametrelerde; %5 DMSO ise histopatolojik parametrelerde daha fazla gerileme sağladı. Karvakrol ve metotreksatın birlikte kullanıldığı grupta sadece karvakrol kullanılan gruba kıyasla histopatolojik parametrelerde ve TNF-α seviyelerinde daha az gerilme izlenmiştir. Psöriasis grubunda negatif kontrol grubuna göre oksidatif stres indeksi (OSI) değerleri istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Grupların karşılaştırılmasında; doku örneklerinde total antioksidan durum (total antioksidan status, TAS), total oksidan durum (total oksidan status, TOS), OSI ve serum örneklerinde total tiyol (TT), disülfit (SS) ve doğal tiyol (native tiyol, SH) düzeyleri gruplar arasında anlamlı farklılık izlemedi. Sonuç olarak çalışmamızdan elde edilen veriler; sistemik uygulanan karvakrol ve DMSO'nun psöriasis lezyonlarının tedavisinde etkili olabilecek moleküller olduğunu göstermektedir.