Küçük ve orta ölçekli işletmelerde (KOBİ) stratejik yönetimin finansal performans ve rekabetçiliğe etkileri: Türkiye vakası

Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler), büyüme, yeni iş olanakları yaratma ve genel toplumsal refaha olan önemli katkıları nedeniyle dinamik ekonomilerin belkemiğini oluşturmaktadır. KOBİ'ler ekonomilerde ağırlığı oluşturmakta ve bu nedenle sosyo-ekonomik büyümenin motoru olarak nitelendirilmektedir. OECD ülkelerinde KOBİ'lerin tüm işletmeler içindeki payı % 95'in üzerinde olup, özel sektör işgücünün %50'sinden fazlası KOBİ'lerce sağlanmaktadır (Lukacz, 2005). KOBİ'lerin ekonomideki oynadığı rolün öneminin ciddi şekilde kabul görmeye başlaması ile birlikte, gerek akademisyenler, gerekse prastisyenlerin ilgisi, özellikle 1980'lerden sonra, büyük şirketlerden mikro, küçük ve orta ölçekli firmalara kaymıştır. Türkiye'de KOBİ'ler, gerek ekonomi içindeki ağırlıklarının % 99,9 gibi çok yüksek bir oranda olması (KOSGEB,2011), gerekse dinamik ancak kırılgan bir yapıya sahip olan Türk ekonomisine ciddi katkıları nedeniyle, diğer ülkelerdeki KOBİ'lerle kıyaslandığında çok daha büyük önem taşımaktadır. KOBİ sektöründe yaşanan gelişmeler ve sağlanan ivmeye karşın, gelişmekte olan birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de KOBİ'ler önemli sorunlarla karşı karşıyadır. Bu sorunlar arasında, finans fonksiyonunun KOBİ genel yönetim sistemindeki merkezi rolü (Meredith, 1989) nedeniyle, KOBİ'lerin finansal yönetim uygulamalarındaki verimlilik konusu önemli ve farklı bir yere sahiptir. Bu araştırma, Türkiye'deki KOBİ'lerin finansal yönetim uygulamalarına stratejik yönetim bakış açısı ile yaklaşarak, yaşanan sorunları kısmen analiz etmeyi, bu sorunlara olası çözüm önerilerini sunmayı ve bu uygulamalardaki verimliliğin KOBİ'lerin performansı ve rekabetçiliği üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Bilindiği kadarıyla, KOBİ finansmanı literatürüne şu ana kadar stratejik yönetim unsurları ile finansal yönetim uygulamalarını birleştirmeye yönelik bir teorik yaklaşım sunulmamıştır. Bunun yanı sıra, stratejik finansal yönetim uygulamalarının KOBİ'lerin performans ve rekabetçiliğine olan etkilerini araştırmaya yönelik olarak gerçekleştirilen ampirik araştırma da, bu alanda bir ilk olma özelliğini taşımaktadır. Bu bağlamda, sunulan yeni teorik model ile ampirik bulguların, mevcut KOBİ literatürüne teorik ve pratik açılardan önemli katkılar sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: KOBİ'ler, stratejik yönetim, finansal yönetim, finansal yönetim uygulamaları, performans, finansal performans, rekabetçilik, verimlilik.