İndüklenmiş mezenşimal kök hücrelerden elde edilen eksozomların in vitro yara modelinde iyileşme üzerine etkisinin incelenmesi

Sunulan tez çalışmasında, UV ışığı ile indüklenmiş ve indüklenmemiş adipoz ve kemik iliği türevli mezenşimal kök hücre (MKH) eksozomlarının iki ve üç boyutlu yara modellerindeki iyileşme potansiyelleri tartışılmıştır. Bu amaçla, adipoz doku kaynaklı (AK) ve kemik iliği kaynaklı (Kİ) MKH'ler üzerinde farklı dozlarda (10, 25, 50, 100 ve 200 mJ/cm2) UV-B uygulaması yapılmıştır. Hücre canlılığı analizi için MTT yöntemi ve hücre ölümünü göstermek için Akridin Turuncusu / Propidyum İyodür ikili boyama yöntemi kullanılmıştır. Yapılan bu analizler sonucunda hücreler üzerinde toksik olmayan en uygun UV-B dozunun 25 mJ/cm2 olduğu tespit edilmiştir. Seçilen UV-B dozunun uygulandığı ve uygulanmadığı MKH'lerden eksozom izolasyonları yapılmıştır. Elde edilen eksozomların çeşitli yöntemlerle karakterizasyonları gerçekleştirilmiş, ardından içerdikleri büyüme faktörleri ve sitokin (IL-6, PDGF-BB, VEGF-A, TGF-Ꞵ) seviyelerinin tespiti için Elisa analizleri gerçekleştirilmiştir. İn vitro iki ve üç boyutlu yara modellerinin oluşturulması için, öncelikle insan keratinosit (HaCaT) ve insan fibroblast (HDF) hücre hatları çoğaltılmıştır. İki boyutlu yara modeli oluşturmak için fibroblast ve keratinosit hücreleri ko-kültürlendikten sonra 'çizik yara modeli' oluşturulmuş ve elde edilen eksozomların farklı dozları (1, 5 ve 10 µg/ml) yara modeline uygulanmıştır. Hücre proliferasyonu takibi için 12, 24, 36 ve 48. saatlerde Alamar Blue analizi, yara kapanma miktarı analizi için ise inverted mikroskop ile çekilen fotoğraflar üzerinden Image J programı kullanılarak ölçümler yapılmıştır. Çizik testi sonuçlarına göre AKMKH eksozomlarından yara iyileşme analizlerindeki en etkin dozun 10 µg/ml, KİMKH eksozomlarında ise 5 µg/ml olduğu sonucuna varılmıştır. Son olarak, üç boyutlu yara modeli için, transwell sistemde 'Hava-Sıvı Arayüzü' yöntemi ile önce deri modeli sonrasında yaralar oluşturulmuştur. Üç boyutlu yara modellerine uygulanan eksozom dozları, çizik yara modeli sonuçlarından elde edilen dozlar olmuştur. Bu modelde iyileşme aşamalarının incelenmesi için histolojik kesitlerden Image J ile rastgele alınan ölçümlerden iyileşme oranları elde edilmiştir. Sonuçlar iki boyutlu modeli destekler nitelikte bulunmuştur. Özellikle UV'li AKMKH eksozomlarının 10 µg/ml dozunda en yüksek yara kapanması gözlenirken, negatif kontrol grubunda en düşük yara kapanma oranı gözlenmiştir. Sonuç olarak, UV-B ile indüklenen MKH eksozomlarının hem iki boyutlu hem de üç boyutlu in vitro yara modellerinde iyileşme üzerindeki potansiyellerinde artış olduğu görülmüştür. UV ışığının MKH eksozomları üzerindeki etkilerinin daha detaylı incelenmesi için moleküler düzeyde analizler ile yara iyileşmesindeki etkisinin incelenebilmesi için in vivo deneyler yapılması bu alandaki çalışmalara ışık tutacaktır.