İnfektif endokardit tanısı alan hastaların incelenmesi: 15 yıllık tek merkez çalışması

Amaç: Çalışmamızda infektif endokarditli (İE) hastaların kapsamlı biçimde değerlendirilerek mortalite ve komplikasyon gelişimine etki eden klinik, laboratuvar ve mikrobiyolojik faktörlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda hastaların demografik özellikleri, semptomları, komorbiditeleri, etken mikroorganizmaları, kapak tutulumları, laboratuvar bulguları ve tedavi süreçleri incelenmiş; mortalite ile ilişkili belirleyiciler analiz edilmiştir. Ayrıca ampirik tedavi yaklaşımlarının etkinliği, tedavi değişiklik endikasyonları ve klinik sonuçlar değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, başvuru anında mortalite riskini öngörmeye yönelik prognostik bir skorlama sistemi geliştirilmesi hedeflenmiş; böylece erken tanı, uygun antimikrobiyal tedavi ve cerrahi kararlarının daha etkin biçimde yönlendirilmesine katkı sağlanması planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif olarak Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde (Farabi Hastanesi), 01.01.2010 – 31.12.2024 tarihleri arasında İE tanısı alan hastalarda yapıldı ve Karadeniz Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu tarafından 2025/33 protokol numarasıyla onaylandı. Çalışma verilerine hastane elektronik bilgi yönetim sistemindeki hasta dosya kayıtları, konsültasyon notları, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı hasta takip kartları ve Enfeksiyon Kontrol Komitesi kayıtlarından ulaşıldı. Bulgular: Çalışmaya toplam 197 İE hastası dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 61,2 ± 16,8 yıl olup, olguların %63,5'i erkek ve %36,5'i kadındır. En sık görülen komorbiditeler koroner arter hastalığı (%58,9), hipertansiyon (%57,4), kalp yetmezliği (%42,6) ve diyabetes mellitus (%25,4) olarak bulunmuştur. İE olgularının çoğu akut formda (%70,6) seyretmiş; edinim yerine göre dağılımda %59,4 toplum kökenli, %18,3 hastane kökenli ve %22,3 sağlık bakımı ilişkili non-nozokomiyal endokardit saptanmıştır. Kapak tipine göre hastaların %61,9'unda doğal kapak, %29,4'ünde yapay kapak, %8,6'sında intrakardiyak cihaz ilişkili endokardit gelişmiştir. Mikrobiyolojik olarak en sık izole edilen etkenler Metisilin duyarlı i Staphylococcus aureus (MSSA) (%21,3), Enterococcus faecalis (%12,7), Metisilin dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) (%10,7) ve viridans grubu streptokoklar (VGS) (%10,2)'di. Kültür negatif infektif endokardit (KNİE) %16,8 oranında saptanmıştır. Radyolojik bulgularda hastaların %88,8'inde kardiyak görüntülemede patoloji belirlenmiştir. En sık tutulan kapaklar sırasıyla mitral (%44,7) ve aort (%29,9) kapaktı. Hastaların %48,7'sinde emboli gelişmiş, en sık merkezi sinir sistemi (MSS) tutulumu gözlenmiştir. İzlem süresince %55,3 hasta yoğun bakım ünite (YBÜ) desteği ihtiyacı olmuş, %58,4'ünde cerrahi endikasyon olmasına rağmen sadece %25,9'u opere edilebilmiştir. Mortalite oranı hastane içi %24,3 oranında saptanmıştır. İleri yaş, yüksek Charlson Komorbidite İndeksi(CKİ), hipotansiyon, bilinç değişikliği, nefes darlığı, taşikardi, kronik böbrek hastalığı, atriyal fibrilasyon ve periferik kateter varlığı; laboratuvar parametrelerinden yüksek BUN, LDH, bilirubin, AST ile düşük trombosit ve albümin düzeyleri mortalite ile anlamlı ve duyarlılığı yüksek parametrelerdi. Bu parametreler kullanılarak geliştirilen mortalite skoru, hastaları risk gruplarına ayırmada yüksek öngörü gücüne sahip ve mortalite riskini erken dönemde belirleyebilmektedir. Sonuç: Çalışmamız, İE'li hastaların klinik özelliklerini, tanısal güçlüklerini ve mortaliteye etki eden faktörleri ortaya koymaktadır. Bulgular, hastalığın sıklıkla ileri yaş ve komorbidite yükü yüksek bireylerde görüldüğünü, klinik tablonun komplikasyonlar gelişimiyle daha ağır seyirli hale geldiğini göstermektedir. Laboratuvar parametrelerinin prognostik değer taşıması, erken dönemde risk gruplarının belirlenmesine katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, İE şüphesi olan hastalarda kapsamlı klinik değerlendirme ve laboratuvar izlemi kritik öneme sahiptir. Çalışmamız, mortaliteyi öngörmeye yönelik geliştirilen skorlamaların klinik uygulamalara entegre edilmesinin hasta yönetiminde önemli katkılar sağlayabileceğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: İnfektif Endokardit, Mortalite, Komorbidite, Prognoz, Mikrobiyoloji.