Osmanlı mimari üslubunun Bağdat'taki modern camilerin tasarımlarına etkisi

Bu çalışmada, Osmanlı üslubunun Bağdat'taki camilerin inşası üzerindeki etkisi incelenmiş ve bu etkinin Bağdat'taki çağdaş cami mimarisinde ne ölçüde devam ettiği araştırılmıştır. Araştırma, Bağdat'ın Osmanlı hakimiyeti döneminde (1570) yapılmış olan Al-Muradiyya Camii'nin, cami ve mimari unsurların seçildiği iki ana bölümden oluşmaktadır. Planlama tarzı olan ve iç mabedin şekli, açık avlunun varlığı ve ön revakın şekli gibi bu unsurlar analiz edilmiştir. Minare de dahil olmak üzere temel sembolik mimari unsurlar, kaidenin şekli, gövdenin şekli, şerefenin şekli ve sayısı, süslemeler ve yapımında kullanılan malzemeler açısından analiz edilmiştir. Sütun kesitinin şekli ve konumu bakımından sütunlar, sütunun tepesinde kullanılan başlıklar, merkezi kubbe ve tali kubbelerin varlığı ve konumları gibi sembolik mimari unsurlar da incelenmiştir. Daha sonra elde edilen veriler bir yandan Osmanlı öncesi camilerde bulunan unsurlarla, diğer yandan Türkiye'deki Osmanlı camilerinde bulunan aynı unsurlarla karşılaştırılmıştır. Bağdat'ın Karkh tarafında yer alan Ümmü'l-Tabul Camii (1968) ve Bağdat'ın Rusafa tarafında yer alan El-Nida Camii (1997), Bağdat'taki çağdaş camiler arasında yer aldıkları birer için cami ve mimari unsur olarak seçilmiştir. Caminin elemanları, Al-Mouradia Camii'nde kullanılan yönteme göre analiz edilmiştir. Sonuçlar, seçilen camilerin Osmanlı tarzından etkilendiğini kanıtlamıştır, çünkü hem planlama modelinin hem de yapısal unsurların karşılaştırmalı analizi, bu camilerde tek merkezi kubbeli çatı sisteminin kullanımının ve ön revakın varlığının, o dönemden önce Bağdat'ta inşa edilen camilerde benzersiz olduğunu göstermiştir. Osmanlı üslubunun on beşinci ve on altıncı yüzyıllardan itibaren Bağdat'taki camilerin inşası üzerinde etkili olduğu ve bu etkinin hala devam ettiği ve Osmanlı üslubunun tasarım özellikleriyle karakterize edilen işlevsel ve estetik amaçlar nedeniyle çağdaş Irak cami mimarisinin ayrılmaz bir parçası haline geldiği sonucuna varılmıştır.